Afyon Kocatepe Üniversitesinden Dr. Öğr. Üyesi Muhammed Arslan’ın da yer aldığı araştırma ekibi, biyoatıklardan elde edilen biyogazı elektrik ve sıvı yeşil hidrojen üretiminde kullanabilen entegre bir sistem geliştirdi. Sistemle hidrojenin üretim ve sıvılaştırma maliyeti yüzde 41,4 oranında azaltıldı. Afyonkarahisar’daki 4 bin kilovatlık bir biyogaz tesisinin gerçek işletme verileri üzerinden yapılan simülasyonda, tesisin bacasından çıkan atık ısının da değerlendirilmesiyle hidrojen üretimi ve sıvılaştırma süreçlerindeki enerji maliyetlerinin düşürülmesi hedeflendi.

ATIK ISI HİDROJEN ÜRETİMİNDE KULLANILDI

Geliştirilen sistemde biyogazdan elektrik üretildi ve bu elektrik kullanılarak sudan hidrojen elde edildi. Sistemin dikkat çeken noktası ise türbin bacasından çıkan atık ısının yeniden değerlendirilmesi oldu. Bacadan çıkan atık ısı, hidrojenin sıvılaştırılması öncesindeki soğutma sürecinde kullanıldı. Bu yöntem sayesinde hidrojen gazının sıcaklığı dondurma işleminden önce eksi 30 dereceye kadar düşürüldü.

ELEKTRİK TÜKETİMİNDE YÜZDE 19 TASARRUF

Araştırma sonuçlarına göre, biyogaz tesisinin atık ısısının kullanılmasıyla hidrojenin sıvılaştırılması için gereken elektrik enerjisinde yaklaşık yüzde 19 tasarruf sağlandı. Bu sonuç, hidrojen üretiminde yalnızca enerji kaynağının değil, üretim sırasında ortaya çıkan atık enerjinin de yeniden kullanılmasının maliyetler açısından önemli bir avantaj sağlayabileceğini ortaya koydu.

HİDROJENİN KİLOGRAMI 3,17 DOLARA KADAR GERİLEDİ

Entegre sistemin uygulanmasıyla hidrojenin üretim ve sıvılaştırma maliyeti kilogram başına 3,17 dolara kadar düşürüldü. Geleneksel şebeke elektriğine dayalı sistemlerle karşılaştırıldığında toplam maliyette yüzde 41,4 oranında düşüş elde edildi.

SİSTEM 5,5 YILDA KENDİNİ AMORTİ EDECEK

Çalışmada geliştirilen sistemin yaklaşık 5,5 yılda kendini amorti edebileceği hesaplandı. Modelin, organik atıkların çevreci yöntemlerle değerlendirilerek yüksek katma değerli ve kolay taşınabilir bir enerji kaynağı olan sıvı hidrojene dönüştürülmesi açısından önemli bir potansiyel taşıdığı belirtildi. Çalışma, Afyonkarahisar’daki mevcut biyogaz altyapısının farklı temiz enerji teknolojileriyle entegre edilmesi halinde hem atıkların ekonomiye kazandırılabileceğini hem de yeşil hidrojen üretim maliyetlerinin önemli ölçüde azaltılabileceğini ortaya koydu.

13 YAŞ ALTI HESAPLAR SİLİNECEK

Karar kapsamında, 13 yaşın altındaki kullanıcıların hesapları ile bu hesaplardan elde edilen kişisel verilerin silinmesi zorunlu hale getirildi. Bunun yanı sıra, genç kullanıcıların hesaplarının varsayılan olarak gizli hesap şeklinde ayarlanmasına karar verildi.

18 YAŞ ALTINA BİLDİRİM KISITLAMASI

Mahkeme ayrıca, okul döneminde hafta içi 08.00-15.00, diğer günlerde ise 22.00-07.00 saatleri arasında 18 yaş altındaki kullanıcılara anlık bildirim gönderilmesini yasakladı.

META KARARI TEMYİZE TAŞIYACAK

Meta, mahkemenin kararına katılmadığını belirterek kararı temyiz edeceğini açıkladı. Şirketin itiraz sürecinin ardından dosyanın üst mahkemeye taşınması bekleniyor.

HANGİ CİHAZLAR KAMPANYAYA DAHİL?

Kampanya kapsamında;

• Seçili Samsung TV modelleri ile Galaxy Z ve Galaxy S serisi akıllı telefon kullanıcıları 4 aya kadar ücretsiz Spotify Premium üyeliğinden yararlanabilecek.
• Galaxy A serisi telefonlar, Galaxy Tab tabletler, Galaxy Watch akıllı saatler ve Galaxy Buds kulaklık kullanıcılarına ise 3 aylık ücretsiz Spotify Premium üyeliği sunulacak.

ÜYELİK SÜRESİ CİHAZA GÖRE DEĞİŞECEK

Ücretsiz Premium üyelik süresi, kullanılan cihaz modeli ve satın alma tarihine göre değişiklik gösterecek. Kampanyadan yararlanmak isteyen kullanıcıların, cihazlarının kampanya kapsamına girip girmediğini Samsung'un belirlediği şartlar doğrultusunda kontrol etmesi gerekiyor.

Bakan Uraloğlu, 1 Nisan'da kullanıma açılan 5G hizmetinde ilk gün 21 milyon olan abone sayısının yaklaşık 4 ay içinde 44,5 milyona ulaştığını belirtti. Böylece Türkiye'de her iki kişiden birinin 5G kullanıcısı konumuna geldiği ifade edildi.

DİJİTAL DÖNÜŞÜME KATKI SAĞLAYACAK

Uraloğlu, 5G teknolojisinin yalnızca mobil internet hızını artırmakla kalmayacağını, sanayi, sağlık, ulaşım, tarım ve akıllı şehir uygulamalarında da önemli dönüşümlere katkı sağlayacağını söyledi. 4.5G'ye göre daha yüksek veri hızı, düşük gecikme süresi ve daha fazla cihaz bağlantı kapasitesi sunan 5G'nin, otonom ulaşım sistemleri, akıllı fabrikalar ve dijital altyapının gelişiminde önemli rol oynayacağı vurgulandı.

SİRİ ÜCRETLİ Mİ OLACAK?

Tim Cook'un açıklamaları sonrası kullanıcıların aklındaki en büyük soru ise "Siri ücretli mi oluyor?" oldu. Mevcut durumda Apple, Siri'nin temel özelliklerinin ücretli hale getirileceğine ilişkin resmi bir karar açıklamadı. Ancak yapay zeka destekli yeni ve gelişmiş Siri özelliklerinin, gelecekte ücretli abonelik paketleri kapsamında sunulabileceği değerlendiriliyor.

RESMİ KARAR HENÜZ YOK

Apple cephesinden, Siri'nin tamamen ücretli olacağına yönelik resmi bir duyuru yapılmış değil. Şirketin, özellikle daha güçlü yapay zeka altyapısı gerektiren gelişmiş özellikler için ücretli kullanım modelini değerlendirdiği belirtilirken, mevcut Siri hizmetinin kullanılmaya devam edeceği ifade ediliyor.

Teknoloji dünyasında yakından takip edilen bu gelişmenin, Apple'ın önümüzdeki dönemde tanıtacağı yeni yapay zeka hizmetleriyle birlikte netlik kazanması bekleniyor.

TELEFON FİYATLARI DA ETKİLENEBİLİR

Sektör kaynaklarına göre işlemci maliyetlerindeki artışın, akıllı telefon üreticileri tarafından yeni modellerin satış fiyatlarına yansıtılması bekleniyor. Özellikle Qualcomm işlemcisi kullanan birçok Android telefon modelinde fiyat artışlarının gündeme gelebileceği belirtiliyor.

YENİ HEDEF OTOMOTİV VE VERİ MERKEZLERİ

Qualcomm, yalnızca mobil cihaz pazarına bağlı kalmamak için gelir kaynaklarını çeşitlendirme stratejisini de sürdürüyor. Şirketin önümüzdeki dönemde otomotiv teknolojileri ve veri merkezi çözümlerine daha fazla yatırım yaparak bu alanlardaki faaliyetlerini büyütmeyi hedeflediği ifade edildi.

İNSANLARDAN DAHA İYİ PERFORMANS SERGİLİYOR

Gemini'in farklı görevler ve cihazlar için kullanılması da planlanıyor. Modelin ultra, pro ve nano gibi farklı sürümleri bulunuyor. Özellikle Gemini Ultra, matematik, fizik, tarih, hukuk, tıp gibi 57 konunun birleşimini kullanarak dünya bilgisini ve problem çözme yeteneklerini test eden MMLU (büyük çoklu görev dil anlayışı) alanında uzman insanlardan daha iyi performans sergiliyor.

Google'ın sohbet botu Bard, ileri düzey akıl yürütme, planlama, anlama ve diğer yeteneklerini geliştirmek için Gemini Pro'yu kullanacak. Bard, Gemini Pro'nun sunduğu özelliklerden faydalanarak daha gelişmiş bir yapay zeka deneyimi sunmayı hedefliyor. Bu sayede Bard, kullanıcıların ihtiyaçlarına daha iyi cevap verebilecek ve daha karmaşık görevleri yerine getirebilecek. N\S

ADLİ İŞLEM BAŞLATILDI

İl Jandarma Komutanlığının açıklamasında, yapılan çalışmalar sonucu Bala, Etimesgut, Nallıhan, Mamak, Kalecik ve Yenimahalle ilçelerinde tespit edilen 47 dolandırıcılık, 3 hırsızlık ve 3 banka veya kredi kartlarının kötüye kullanılması suçlarına ilişkin 101 şüpheli hakkında adli işlemlere başlandığı belirtildi. AA

Güzergahın Düzce kesiminde Karanlıkdere, Bakacak ve Bıçkıyanı mevkilerinde sis nedeniyle görüş mesafesi azaldı.

Karayolları ve trafik ekipleri, sürücüleri yakın takip ve hatalı sollama yapmamaları, trafik işaret ve işaretçilerine uymaları konusunda uyardı.

Bolu'nun yüksek kesimlerinde de sis etkisini gösterdi.

Çorum Sungurlu Organize Sanayi Bölgesi'nde geniş bir alana yayılan tesiste Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın katılımıyla temel atma töreni gerçekleştirildi. 13 Ağustos 2022 tarihinde yapılan bu tören, Türkiye'nin kendi savunma sanayi alanındaki iddiasını artıran adımlardan birini simgeliyor.

Savunma sanayi yatırımları arasında öne çıkan bu tesis, deneme üretimlerini başarıyla tamamladı ve 9,19 milimetre fişeklerin seri üretimine geçiş yaptı.

Genel Müdür Fatih Doğan, AA muhabirine verdiği demeçte, tam kapasiteye ulaşıldığında Türkiye'nin hafif mühimmat ihtiyacını eksiksiz karşılayacaklarını ifade etti. Doğan, Türkiye'nin artık global bir üretici haline geleceğini belirtti.

Fabrikada farklı çaplarda mermi üretileceğini aktaran Doğan, zaten üretime başladıkları 9,19 milimetrelik mermilerin ardından, sırasıyla 5,56 ve 7,62 milimetrelik mermilerin üretimine geçileceğini söyledi.

Şu an 150 kişinin çalıştığı tesiste, tam kapasiteli üretime geçildiğinde istihdamın 400 kişiye yükseleceğini belirten Doğan, aynı zamanda yılda 360 milyon fişek üretme hedefinin olduğunu ve bunun hem iç pazar hem de ihracata yönelik olacağını dile getirdi.

Doğan, fabrikanın tam kapasite üretimiyle Türk savunma sanayi ekonomisine önemli katkı sağlayacaklarını vurguladı ve artık Türkiye'nin dışa bağımlı olmaktan çıkarak yerli ve milli üretimle savunma sanayisinde yeni bir aşamaya geldiğini ifade etti.

1980'den sonra savunma sanayisinde önemli gelişmelere tanık olduğumuzu vurgulayan Doğan, özellikle 2001'den itibaren Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın desteğiyle Türk savunma sanayisinin büyük bir ivme kazandığını anlattı.

Son olarak, Türk savunma sanayisinin ürettiği ürünlerin uluslararası platformlarda da büyük beğeni kazandığını belirten Doğan, Türkiye'nin artık küresel savunma pazarında lider bir aktör olduğunu ve ciddi bir itibar kazandığını dile getirdi.

Yapay zeka ve büyük veri konularında kendisini geliştirmeye adamış OEDAŞ, kendi çalışanlarını bu sürecin içine dahil ederek çeşitli etkinlik ve eğitimler organize ediyor. Bu yaklaşımın bir parçası olarak, yapay zeka odaklı bir etkinlik daha düzenlediler.

Etkinliğe, teknoloji devlerinde önemli pozisyonlarda başarı göstermiş ve şu anda Strateji ve İnovasyon Danışmanı olarak kariyerine devam eden Mustafa İçil konuk oldu.

Yapay zekanın mevcut ve gelecekteki etkilerini ele alan İçil, analitik ve karar alma becerileri gelişmiş yapay zekanın öneminden bahsederken, stratejik ve kritik karar verme süreçlerinde insan unsurunun hala yerini koruduğunu vurguladı. Ayrıca, yapay genel zeka (AGI) seviyesine ulaşmanın hala yıllar alabileceğini belirtti.

Buluşma boyunca OEDAŞ çalışanlarının yapay zeka ile ilgili sorularını yanıtlayan İçil, etkileşimli bir oturum gerçekleştirdi. OEDAŞ'ın bu tür buluşmaları farklı konular ve konuklarla sürdürmeyi hedeflediği bilgisi paylaşıldı.

Bakan Bak, sosyal medya hesaplarından, "Sayın Cumhurbaşkanımızın müjdesini verdiği ve heyecanla beklenen Genç Teknoloji Destek başvuruları başladı!" paylaşımını yaptı.

Gençlik ve Spor Bakanlığından yapılan açıklamada ise yükseköğretim öğrencilerine teknolojik cihaz ve internet desteği verilmesine ilişkin usul ve esasların Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmesinin ardından Bakanlık tarafından "Genç Teknoloji Destek" programının hizmete sunulduğu belirtildi.Teknolojik cihaz ve internet desteğinden yararlanmak isteyen öğrencilerin, geniş bilgilerin yer aldığı "www.gsbbiz.gsb.gov.tr" adresinden başvuru yapabilecekleri ifade edildi. Öğrencilerin ayrıca cep telefonlarından "GSBBiz" uygulamasını indirerek başvuru işlemlerini gerçekleştirebileceği kaydedildi.

AK Parti Afyonkarahisar Milletvekili Hasan Arslan sözlerini tuttuklarını ve bugün itibariyle telefon, bilgisayar, tablet gibi elektronik cihazların alınması için başvurular başladığını belirtti. Milletvekili Arslan yapmış olduğu paylaşımda: “Kıymetli gençler; her sözünüzde olduğu gibi bu sözümüzü de yerine getirmenin gurur ve mutluluğunu yaşıyoruz. Seçim dönemi vaatlerimizden olan üniversite öğrencilerine teknolojik cihaz ve internet başvuruları başladı. Güle güle kullanın” dedi. GÖZDE AVŞAR

1 ARALIK'TA

Bu sergi, Alman Anatomist Gunther von Hagens'in plastinasyon tekniği ile çürümez hale getirdiği 100'den fazla hayvan bedeni ve vücut uzvunu sergileyen bir platformdur. Farklı tür ve boyuttaki canlıların bedenlerini Ataşehir'deki bir alışveriş merkezinde 1 Aralık'ta ziyarete açmayı planlıyor.

İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa'nın bilimsel ve tıbbi danışmanları tarafından desteklenen ve Dr. Angelina Whalley'in kuratörlüğünde düzenlenen sergi, dünyanın en kapsamlı hayvan anatomi gösterilerinden biri olarak kabul ediliyor.

Farklı bir bakış açısı ile yaklaşılabilen sergi, filden zürafaya, keçiden yılan balığına, ahtapottan deve kuşuna kadar 100'den fazla gerçek hayvan bedeninin iç dünyasını, iskelet sistemini ve damarlarını sanat ve bilimin birleşimi ile sunuyor.

Ziyaretçilerine anatomi hakkında teorik bilgileri pratiğe dökebilecekleri benzersiz bir deneyim sunan sergi, aynı zamanda tüm ziyaretçileri hayvan yaşamına daha fazla saygı göstermeye teşvik ediyor.

Sergi, bir dizi farklı hayvanın iç organları ve anatomileri üzerinde yoğunlaşıyor ve karmaşıklığını anlaşılır bir şekilde ifade ediyor.

KOORDİNASYON SAĞLANDI

Komitenin, ISO, IEC, CEN ve CENELEC gibi uluslararası standartizasyon kuruluşlarının çalışmalarını yakından takip ettiğini belirten Şahin, ülke görüşünü TSE üzerinden bildirdiklerini söyledi. Ayrıca, komite üyelerinin uluslararası toplantılara katılımı için de koordinasyon sağlandığını belirtti. Yapay Zeka Ayna Komitesi tarafından yürütülen standardizasyon çalışmalarının, ülkenin yapay zeka alanındaki yol haritasını desteklediğini ve uluslararası standartlara uyum sağlayarak uluslararası ticaretin engellerini aşmayı amaçladığını belirten Şahin, komitenin uluslararası çalışma gruplarına aktif katkı sağladığını vurguladı. N\S

Çelikten 200 kat daha mukavemetli, bakırdan yüzlerce kat daha iletken, bir o kadar esnek ve hafif bir malzeme olan grafeni daha da geliştiren şirket, "süper grafen" elde etti.

Nanografi İş Geliştirme Direktörü Yunus Emre Deli, AA muhabirine, 10 yılı aşkın süredir tüm dünyada grafenin en çok konuşulan malzemelerin başında geldiğini söyledi.

Bu alanda 2011'de çalışmalara başladıklarını, üretim modellerini geliştirerek 2020 başında dünyanın en büyük seri üretim testlerinden birini Ankara'ya kurduklarını anımsatan Deli, üretim yaparken ürün geliştirme çalışmalarının da aralıksız devam ettiğini belirtti.

Ortaya yeni teknolojik ürünler çıkarmaya başladıklarını vurgulayan Deli, geçen yıl rekabetçi piyasalara sahip onlarca ülkeye ihracat gerçekleştirdiklerini ifade etti. Deli, "Avrupa, Kuzey Amerika'daki üniversitelere, yüksek teknoloji şirketlerine, ürünlerimizi sağlıyor olduk. Ciromuzun neredeyse yüzde 90'ından fazlası ihracat oldu. Ürettiğimiz ürünlerin müşterileri genellikle yüksek teknoloji üniversiteleri, enstitüleri. Uzay-havacılık da başta olmak üzere savunma sanayisi, elektronik, kimya çalışmalarında dünyanın en önde gelen yüksek teknoloji şirketleri Türk mühendisleri tarafından geliştirilen ürünleri kullanıyorlar." dedi.

Nobel Ödülü'yle ödüllendirilen ve bir anda dünyanın gündemine gelen grafene yönelik 10 yılda çok büyük tartışmalar, gelişmeler yaşandığını, malzemenin yeni ürünlerde de kullanılmaya başlandığını anlatan Yunus Emre Deli, şöyle konuştu:

"Grafen halihazırda mevcut modeli ile neredeyse tüm dünyada farklı sektörlerde kullanılıyor. Eskisinden daha çok üretici var. Üniversitelerde üzerine kürsüler kuruldu ve AR-GE çalışmaları için çok daha büyük fonlar ayrılıyor. Bu çalışmaların başında endüstriye daha hızlı nasıl entegre edilebileceği, nasıl daha etkin kullanılabileceği geliyordu. Bilim dünyasının bu arayışına cevap verebilecek, üründeki bazı handikapları giderecek çözümler üzerinde çalışıyorduk. Yayınlarda adı geçen, grafenin farklı bir formu diyebileceğimiz, grafen üzerinde yeni müdahalelerle farklı bir hal kazandırılmış formu ile bir 'holey grafen' tanımlaması yapıldı. Üzerindeki deliklerle, boşluklarla grafene yeni özellikler kazandırılması amaçlanıyordu ama bu çoğunlukla akademik olarak yayınlarda kalmıştı. Böyle bir ürünün ortaya çıkması arzu ediliyordu. Nanografi olarak ÜR-GE ve AR-GE altyapımızla bu ürün üzerinde bir süredir çalışıyorduk ve akademik yayınlarda 'holey grafen' olarak geçen, bizim 'süper grafen' olarak tanımladığımız bir ürün ortaya çıkardık. Çünkü kabiliyetleri itibariyle bilinen grafene göre çok daha etkin, yetkin performanslarının olduğunu tespit ettik ve bunu bilim dünyasında paylaştık. Elde ettiğimiz verilerle bilinen grafenin çok daha ötesinde, ultra yüksek iletkenlik değerlerine, çok daha geniş yüzey alanına sahip, elektrokimyasal özellikleriyle çok daha yüksek nitelikli bir ürün elde etmiş olduk."

3 KAT DAHA YÜKSEK İLETKENLİK

Grafenin bu yeni formunun mevcut grafenden neredeyse 3 kat daha yüksek iletkenlik değerine sahip olduğuna dikkati çeken Yunus Emre Deli, iletkenlik performansının 16 bin 500 mikrosiemens değerine kadar çıktığını bildirdi.

Bunun yanında çok daha yüksek yüzey alanlarına sahip bir malzemeye ulaştıklarını anlatan Deli, "süper grafenin" sağlayacaklarına ilişkin şu değerlendirmelerde bulundu:

"Uzay-havacılıkta, elektronik çalışmalarda, enerji depolama sistemlerinde bir malzemede en çok aranan özellik iletkenlik değeridir. İletkenliklerin yüksek olması malzemeye ve sistemin kendisine çok daha yüksek bir akım taşıma, daha yüksek bir veri transferi imkanı sunuyor. Diğer yandan çok daha yüksek ve aktif bir yüzey alanı sunarak, özellikle membran sistemlerinde, batarya çalışmalarında, süper kapasitörlerde yeni bir aktif alan sunuyor. Diğer yandan elektrokimyasal performansların süper grafenle artmasıyla başta batarya ve biyosensör çalışmalarında avantajlar ortaya çıktı. Giyilebilir, taşınabilir ve daha yüksek performansla daha az enerji sarf eden biyosensör çalışmalarının veya gaz sensörü geliştirme çalışmalarının arttığını, özellikle süper grafen ile bu ivmenin çok daha hızlanacağını gördük. Geldiğimiz aşamada artık grafenden bir versiyon üstte, ultra özelliklere sahip bir malzemenin geliştirildiğini, bunu ürettiğimizi söyleyebiliyoruz."

KATMA DEĞERİ KATLANACAK

Yunus Emre Deli, "süper grafeni" seri üretim hatlarına entegre ettiklerini, yüksek kapasiteli, düşük maliyetli ve daha fazla kullanıcıya hizmet verecek üretim için çalışmaları hızlandırdıklarını bildirdi.

Grafenin katma değeri yüksek, dünyada sınırlı sayıda ülkenin/şirketin geliştirebildiği ve kullanabildiği bir ürün olduğuna işaret eden Deli, yaptıkları çalışmayla karbondan yeni bir malzeme ortaya çıkardıklarını belirtti. Yunus Emre Deli, "süper grafene" ilişkin şu bilgileri verdi:

"Niteliklerin geliştirilmesi, performansların arttırılmasıyla süper grafende katma değerin çok daha ilerlediğini, ilerleyeceğini söyleyebiliriz. Halihazırda polimer sanayinin kullandığı bir grafen için kilogram başına 1000-2000 dolar aralığında fiyat verebiliyorken bu elektronik teknolojiler için değişebilir. Her bir kullanıma göre grafen tekrar özelleştirilebilir. Ortalama fiyatlar bu düzeydeyken süper grafen gram başına 1380 avro gibi değer ile müşteri bulabiliyor. Şu anda 8 aylık kapasitemizi doldurmuş vaziyetteyiz. Bu kapasiteyi yakın zamanda yeni bir üretim modeliyle daha da büyüteceğiz. Bu çalışmalarla hem ülkemiz için yeni bir ihracat kalemi ortaya çıkmış oldu, hem de en yüksek gram başına ihracat değerini de bu teknolojiyle geliştirmiş olduk. Yakın zamanda ilk ihracatımızı da Avustralya'ya yaptık. Bunun dünyanın geri kalanında önemli bir hız kazanacağına inanıyoruz. Özellikle elektronik, medikal çalışmalarda bunu göreceğiz. Medikal çalışmalarda DNA geçişlerini, dizilimini, tasarımını hızlandıracak, izlemeyi kolaylaştıracak bir teknolojinin süper grafenle mümkün olabileceğini gördük. İlaç taşıma sistemlerinde, kanserle mücadelede, biyosensörlerde artık grafenin çok daha hızlı kullanıma sunulacağını, test edileceğini biliyoruz, gördük. Hem katma değeri itibariyle, hem ortaya çıkartacağı teknolojik kazanımlar itibariyle hem de sebep olacağı yeni teknolojik ürünlerin sağlayacağı faydalar itibariyle süper grafen önemli bir ürün olacak." AA

Yüzde 100 yerli yazılımla üretilen ZİHA'lar tarımsal faaliyetlerde zamandan ve iş gücünden tasarruf sağlarken birim alanda verimliliği de artırıyor. İthal ürünlere göre hem uygun fiyat hem de yedek parça temininde kolaylık sağlayan yerli ürünlerle çiftçiler tohumlama, gübreleme ve ilaçlama yapabiliyor. ZİHA geliştiren bir firmanın Genel Müdürü Başak Demir, AA muhabirine, ZİHA'ları Ondokuz Mayıs Üniversitesi bünyesindeki Samsun Teknopark'ta projelendirdiklerini söyledi.

Türk Patent ve Marka Kurumundan marka tescilini aldıklarını belirten Demir, "Türkiye'de zirai amaçla yapılmış en büyük kapasiteli hava aracını geliştirdik. Yerlilik oranımız yüzde 75 ama bu oran artmaya devam ediyor. Hem otonom yazılım yerli hem de görüntüleme teknolojisi yüzde 100 yerli olarak geliştiriliyor. Bu projeyi KOSGEB desteğiyle hayata geçirdik" dedi.

BİR KALKIŞTA 22 DÖNÜM ARAZİ İLAÇLANABİLİYOR

İnsansız hava araçlarının çeltik üretiminde kullanımının da gittikçe arttığına işaret eden Demir, şöyle devam etti: "Kapasitesi en büyük olan 50 litrelik dronumuzla bir kalkışta 22 dönüm arazi ilaçlanabiliyor, 15 dakika havada kalabiliyor. Sudan ve ilaçtan yüzde 60 tasarruf etmiş oluyoruz. Klasik traktörlerle ilaçlama ve gübrelemede teker izinden kaynaklı yüzde 6 verim kaybı yaşanıyor. Bunun önüne geçmiş oluyoruz."

Zirai dronlar sayesinde gerektiği kadar zirai ilacı ürünle buluşturduklarını, bu sayede verimi artırırken doğanın da daha az kirletildiğini dile getiren Demir, "Her coğrafyaya ve üretilen ürüne göre kapasitesi değişiklik gösteren insansız hava araçları bulunuyor. İç Anadolu'da 18, Karadeniz'de 50, Doğu Anadolu Bölgesi'nde ise 30 litrelik dronlar tercih ediliyor." diye konuştu.

YÜZDE 30 VERİM ARTIŞI VAR

Demir, şunları kaydetti: "Dron kullanılarak ekilen çeltikte yüzde 30 verim artışı var. Buğdayda da aynı oranda verim alıyoruz. Hem zamandan hem maddiyattan hem de işçinin yapacağı çalışmanın daha kısa sürede bitmesinden kaynaklı tasarruf var. Hem ekonomik hem de ergonomik açıdan çok büyük avantajlara sahip geliştirdiğimiz insansız hava araçları. Bu sebepten dolayı bu ürüne talep artmaya devam ediyor." AA

Meteksan Savunma Genel Müdürü Selçuk Kerem Alparslan, AA muhabirine yaptığı açıklamada, Türk Silahlı Kuvvetlerinin ihtiyaçlarını karşılamak ve savunma sanayisindeki ihracat hedeflerine katkı sağlamak üzere yerli ve milli teknolojiler geliştirdiklerini söyledi.

RADAR VE ELEKTRONİK HARP TEMELLİ ÇÖZÜMLERİ BULUNDU

Özellikle sınır güvenliği, kritik tesis güvenliği gibi alanlarda radar ve elektronik harp temelli çözümleri bulunduğuna, hava platformlarında özel radar çözümleri oluşturduklarına işaret eden Alparslan, sınır güvenliği ve kritik tesis güvenliğine yönelik Retinar isimli bir ürün ailesi ortaya çıkardıklarını belirtti.

Bu ailenin anti-dron özellikli bir üyesinin Retinar FAR-AD olarak isimlendirdiklerini anlatan Alparslan, radarın güncel bazı hedef kategorileri mini-mikro İHA'lar, gezinen ya da dolanan mühimmatlar, kamikaze İHA'lar, paramotor ya da delta kanat gibi özel İHA'lara yönelik geliştirildiğini bildirdi.

TERÖRİST FAALİYETLERDE KULLANABİLİYOR

"Asimetrik hedef" olarak nitelendirilen bu tehditlere karşı konvansiyonel hava savunma sistemlerinin önemli zaaflara sahip olduğuna işaret eden Alparslan, şöyle konuştu: "Onların boşluklarını değerlendiriyor bazı unsurlar. Terörist faaliyetlerde kullanabiliyor hatta devlet aktörlerinin de sıklıkla kullanmaya başladıklarını görüyoruz güncel olaylarda.

Mini-mikro İHA dediğimiz bu kategorideki hedefler alçakta uçuyor, görünmüyorlar. Yani çok kolay görünebilir hedefler değil. Yavaş geliyorlar, yerine göre hızlanabiliyorlar, dolanabiliyorlar, gezinebiliyorlar o kadar zor bir hedef kategorisi ki bunlara yönelik unsurlar geliştirmeniz gerekiyor.

BU HEDEFLERE KARŞI ÇOK ÖNEMLİ BİR KUVVET ÇARPANI

Retinar FAR-AD anti-dron radarı 360 derece yancada, yükselişte de 40 derece gibi geniş bir kesit konide, uzayda hedefleri coğrafi olarak konumlandırıyor. Onların konumlarını yüksek çözünürlük ve doğrulukta buluyor. Yönelimlerini, hızlarını buluyor ve bunları da komuta kontrol sistemleri üzerinden karşı tedbir gösteren unsurlara yönlendiriyor. Bu hedeflere karşı çok önemli bir kuvvet çarpanı. Retinar FAR-AD bu tür hedeflere karşı etkili olmak için hedefleri arayıp bulurken izlemeye alıyor, izlerken de sınıflandırıyor. Yani gelen hedef mi, kuş mu, dron mu, hatta paramotor mu ayrıştırabiliyor. Bu da onu benzerlerinden çok farklı kılıyor açıkçası."

TESTLERDE KENDİNİ KANITLADI, EN YENİ TEKNOLOJİLERLE GÜNCELLENİYOR

Güncel bazı gelişmelerde ortaya çıkan tehditlerle Türk güvenlik güçlerinin uzun süredir ilgilendiğini ifade eden Alparslan, kendilerinin de teknolojik çalışmalarını buna göre yönlendirdiklerini ve kapsamlı testler gerçekleştirdiklerini söyledi.

Testlerde 9 kilometrenin üzerinde bir menzilde hedefleri arayıp izlemeye alabildiklerini anlatan Alparslan, sistem radar temelli olduğu için gece-gündüz koşullarından, hava şartlarından, sisten etkilenmediğini ifade etti. Alpaslan, "Çok yoğun sis ortamında da testler yaptık. Öyle ki görüş mesafesi çok düşük, bulut çökmüş ortamlarda testler gerçekleştirdik. 9,3 kilometreden tespitler yapabildiğimizi gördük. Bu tespitlerde doğru teşhis ve sınıflandırma yapabildiğimizi gördük. Bu anlamda Silahlı Kuvvetlerimizin envanterinde yer alan, onlara çok önemli kuvvet sağlayan bir unsur çıkartmış olduk. İhracat çalışmalarına da yoğun olarak devam ediyoruz."

Selçuk Kerem Alparslan, envanterde olan ve teslimatları süren tüm Retinar FAR-AD radarlarının bu özelliklere sahip olduğunu, milli teknoloji ürünü olmasının avantajıyla da çözümleri sürekli destekleyip en yeni teknolojilerle güncellediklerini söyledi.

YENİ HAMLELERE KARŞI TAMAMLAYICI ÇÖZÜMLER GELİYOR

Selçuk Kerem Alparslan, bugün teknolojilerin çok kolay ve hızlı elde edilebildiğini, bunlara ulaşan karşı güçlerin çok çevik, hızlı hareket ettiğini ve hızlı ürün geliştirdiğini belirtti. Alparslan, şu değerlendirmelerde bulundu: "Buna konvansiyonel, standart bakış açısıyla yaklaşırsanız, çok uzun seneler alan projeler, büyük, pahalı sistemlerle oyunu baştan kaybediyorsunuz. Meteksan Savunma olarak çevik ve dinamik bir şirketiz. Teknolojik hazırlık seviyemiz çok yüksek. Hızla reaksiyon gösteriyoruz açıkçası. Bu paramotor tabir edilen hedef türlerine birkaç sene evvelinden konsantre olmuştuk. Bu sırada dedik ki hedef ya da hedef olmayan unsurların ayrıştırılması ve çok zamanlı ayrıştırılması çok kritik. Bu yüzden ona odaklandık ve hızlı tarama rejimleri uyguladık. Tararken sınıflandırma gibi özellikler barındırdık. Asimetrik harbin gereği olarak karşı taraf da bunları nasıl kırarım diye çalışıyor. Ona yönelik olarak sürü saldırıları çok gündemde.”

SAHA TESTLERİ ÇOK BAŞARILI GİDİYOR

Yakın zamanda bu tür savunma sistemlerini satüre edecek yani doyuma ulaştıracak yaklaşımlarla geleceklerini düşündüğünü ifade eden Alpaslan, “Biz de sırf buna yönelik olarak uzun süredir aktif elektronik taramalı ve MIMO özellikli bir radar üzerinde çalışıyoruz. Bunun da son noktalarına gelmiş vaziyetteyiz. Saha testleri çok başarılı gidiyor. Retinar FAR-AD'yi tamamlayan ya da onu genişleten bazı özellikleri var. Bütün yukarı koniyi, yarı küreyi çok hızlı tarayabiliyor. Bir saniyede bütün uzayı tarayabiliyor ve birden fazla hedefi aynı anda konumlandırabiliyor ve takip edebiliyor.”

“Yüksek hızlı ve düşük hızlı hedefleri aynı anda tespit ve takip edebilmek zor bir problemdir. MIMO özelliği sayesinde bunları da yapabiliyoruz. Radar karmaşıklığı yoğun olan ortamlarda dahi yüksek performans alıyoruz ve teknolojimizi bu alanda sürekli geliştiriyoruz. Karşı tarafa hızla reaksiyon göstermemiz büyük bir mühendislik çevikliği, becerisi gerektiriyor. Radarlarda, özellikle çevre gözetleme radarlarında da bu olgunlukta olduğumuzu düşünüyorum. Hareket halinde de dron tespit edebilen sistemler üzerinde çalışıyoruz, bunları yapabildiğimizi görüyoruz." AA

Yapay zeka yardımıyla yarı otonom sürüş sağlayan otomatik dümenleme sistemi de bu teknolojiler arasında yer alıyor. Traktörün direksiyonuna monte edilen otomatik dümenleme sistemiyle tarlada belirlenen rota üzerinden yüksek hassasiyetle ekim, ilaçlama veya gübreleme yapılabiliyor.

HİDROLİK DİREKSİYONLU TRAKTÖRLERE MONTE EDİLEBİLİYOR

Bu alanda çalışmalar yürüten bir firmanın Türkiye İş Geliştirme Müdürü Ferhat Şahin, AA muhabirine, sistemin hidrolik direksiyonlu traktörlere monte edilebildiğini söyledi. Sistemin tarlada daha fazla ekim yapılmasını sağladığını, bunun da verimi artırdığını vurgulayan Şahin, böylece hem iş gücünden hem de girdi maliyetlerinin yüksek olduğu tohum, ilaç ve gübreden tasarruf gerçekleştirildiğini anlattı.

Şahin, çiftçiye yüksek konfor sağlayan sistemle daha fazla ekim işlemi yapılabildiğini belirterek, "Traktöre elektrik motorlu bir direksiyon takıyoruz, ekran ekliyoruz. Traktörün tepe noktasına anten yerleştiriyoruz. Cihaz, uydudan aldığı sinyalle traktöre belli bir konum oluşturuyor. Bu konumla traktörü otonom hale getiriyoruz. Ürünümüzün en büyük avantajı, 2,5 santimetre hassasiyetle çalıştığı için öncelikle verimlilik" ifadelerini kullandı.

EN ÖNEMLİ ŞEYLERDEN BİRİ DE KONFOR

Son yıllarda gıdanın öneminin daha iyi anlaşıldığına işaret eden Şahin, "Bu nedenle birim alandan alınan faydanın artması, girdi maliyetlerinin yüksek olmasından kaynaklı birim alana daha az maliyet yüklenmesi gerekiyor. En önemli şeylerden biri de konfor. Öncelikle Amerika'da büyük traktörlerde bu teknoloji kullanılmaya başlandı. Sonra Avrupa'ya yansıdı. Sonra da Türkiye'ye giriş yaptı." diye konuştu.

Şahin, bugün sistemin traktörü yarı otonom hale getirdiğinin altını çizerek, ilerleyen süreçte ise çiftçiden bağımsız tam otonom hale getireceğini aktardı.

Samsun'un Bafra ilçesinde 650 dönüm arazide çeltik üretimi yapan Efe Sönmez ise sistemin yakıt, zaman ve işçi maliyetinden tasarruf sağladıklarını belirterek, "Hatların düz olması, bitkilerin gelişimi açısından önemli. Daha fazla alan işleyebiliyorsun. Kayıpları azaltmış oluyor, yakıttan tasarruf sağlıyor. Tarıma teknolojinin entegre edilmesi gerekiyor. Bu noktada otomatik dümenleme sistemini kullanma gereksinimi oluşuyor" diye konuştu. AA

Bakanlıktan yapılan açıklamada, Türkiye'nin uydu serüveninin Türksat 1B ile başladığı hatırlatılarak, "Geçen zaman süresince Türkiye, bu alanda büyük mesafeler kat ederek, ilk yerli haberleşme uydusu Türksat 6A'yı hizmete sunacak. Türksat 6A haberleşme uydumuz, ülkemizi dünya üzerinde haberleşme uydusu üretebilen ilk 11 ülkeden birisi haline getirecek." dedi.

“TÜRKSAT 6A İLE GÜNEY-DOĞU ASYA GİBİ BÖLGELERE DE ULAŞIM SAĞLANACAK!”

Türksat 6A'nın, tamamlandığında 42 doğu boylamında hizmet vereceği, yer merkezli bir yörüngede 35 bin 786 kilometre uzaklıkta konumlanacağı belirtilen açıklamada, şunlar kaydedildi:

"7,5 kilovat güce sahip yerli ve milli haberleşme uydusu, 20 aktarıcı ile donatılacak. Uydu, Ku bantta hizmet verecek ve önceki uyduların erişmediği Güney-Doğu Asya gibi bölgelere de ulaşım sağlayacak. Türksat 6A uydusunun montaj, entegrasyon ve testleri, Türksat, Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanlığı (SSB) ve TUSAŞ işbirliğiyle yapılıyor. Türksat 6A uydu projesinde, ısıl yapısal ve mühendislik modellerinin üretim, entegrasyon ve testleri tamamlandı. Sistem seviyesi ilk fonksiyonel testleri, termal vakum testi, titreşim testi, akustik testi ile elektromanyetik uyumluluk testleri de tamamlanmış durumda."

"KARARLILIKLA ÇALIŞMALARIMIZA DEVAM EDİYORUZ"

Açıklamada görüşlerine yer verilen Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, Türksat 6A'nın Mart 2024'te yer tesliminin yapılacağını bildirdi.

Uraloğlu, sonrasında ise uydunun fırlatılmak üzere, Space X firması ile yapılan anlaşma gereği, fırlatma alanına gönderileceğini ve Haziran 2024'te fırlatma işlemlerinin yapılacağını ifade ederek, "Türksat 6A bugüne kadarki yapılan tüm testlerden başarıyla geçti. Türkiye Yüzyılı'nın başlangıcında dünyada söz sahibi olmak için uzayda iz sahibi olma hususunda kararlılıkla çalışmalarımıza devam ediyoruz" değerlendirmesinde bulundu. AA

Türkiye'de şimdiye kadar gerçekleştirilecek en büyük uluslararası bilimsel zirve ve sergi olma özelliğine sahip olacak etkinlik, TUA ve SAHA EXPO AŞ tarafından organize edilecek, 70'ten fazla ülkenin 10 binden fazla katılımcısı ile gerçekleştirilecek. SAHA EXPO AŞ, IAC 2026'daki kongre ve fuarlarla ilgili etkinliklerin yönetimini üstlenecek.

Dünyanın bütün uzay otorite, kurum ve firmalarının Antalya'da buluşturacak etkinlik, uzay sektörü açısından Türkiye için önemli bir prestij ve fırsat yaratacak.

UZAYDAKİ MİLLİ KABİLİYETLER AYNI ÇATI ALTINDA

SAHA MUEK, SAHA İstanbul tarafından Türkiye'de uzay endüstrinin gelişimine öncülük etmek ve bu amaçla uzayla ilgili tüm firmaları ve ilgili kamu kurumlarının yetenek ve gayretlerini bir araya getirmek amacıyla kuruldu.

Komite, TUA, TÜBİTAK UZAY, TÜBİTAK SAGE, TÜBİTAK UME, ATASAM, Türk Havacılık Uzay Sanayii, Roketsan, ASELSAN, HAVELSAN, TÜRKSAT, C2TECH, DELTA V, SDT UZAY, HELLO SPACE gibi platform üretici firmalar ile bunlara destek sağlayan KOBİ'leri, uzay alanında yetkinlik kazanmış kurum/kuruluşları ve bilim insanlarını bünyesinde topluyor.

IAC 2026'nın Türkiye'ye getirilmesine ana paydaş olarak katkı sağlayan SAHA MUEK, sivil havacılık alanındaki en üst otoritelerden biri olan Uluslararası Havacılık Kalite Grubu'na (IAQG) dahil oldu. SAHA MUEK bundan sonraki dönemde IAQG bünyesindeki Uzay Forumunun çalışmalarına iştirak ederek dünya uzay endüstrisi kalite süreçlerine katkıda bulunacak.

"MİLLİ UZAY PROGRAMI" YÖRÜNGESİNDE

1951 yılından bu yana önde gelen uzay ajansları, firmalar, topluluklar, dernekler, müzeler ve enstitüler dahil olmak üzere 75 ülkeden 468 üyesi ile faaliyet gösteren dünyanın en geniş uzay örgütlenmesi IAF üyesi olan SAHA MUEK, "Milli Uzay Programı" yörüngesinde başarılarına devam ediyor.

Paris'te geçen yıl düzenlenen 73. Uluslararası Uzay Kongresi'ne iştirak eden SAHA İstanbul; dünyadan NASA, Avrupa Uzay Ajansı, AIRBUS, SpaceX, SNC (Sierra Nevada Company), ARIANNE Space, SAFRAN, TELESPAZIO, THALES; Türkiye'den TUA ve STM gibi önde gelen firma, kurum ve kuruluşların yer aldığı IAF katılımıyla birlikte "Dernek, Küme ve Profesyonel Topluluklar" kategorisinde Türkiye'yi temsil eden ilk ve tek organizasyon olma özelliğini kazandı. SAHA İstanbul, IAF'a üye olarak SAHA MUEK'i de bu platforma taşıdı.

TÜRKİYE'NİN İLK "UZAY PAVİLYONU"

Türkiye'deki uzay çalışmalarına katkı sunmak amacıyla bünyesindeki firmaların katılımıyla SAHA MUEK'i hayata geçiren SAHA İstanbul, böylelikle ülkede ve dünyada uzay faaliyetlerini teşvik etmek, yeni teknolojiler geliştirmek, uzay hakkında farkındalığı artırmak ve firmaların uzay projelerinde daha fazla yer almasını sağlamak amacıyla yürüttüğü çalışmalarına bir yenisini ekledi.

SAHA EXPO 2022 Fuarında, Türkiye'de bir ilk olarak SAHA MUEK tarafından 15 firma ve ilgili kurum/kuruluşların iştirakiyle bir "uzay pavilyonu" oluşturuldu. SAHA EXPO 2024'te de aynı maksatla oluşturulacak pavilyonda aralarında dünyanın önde gelenleri olmak üzere 50'den fazla yerli ve yabancı firmanın yer alması bekleniyor. SAHA EXPO 2024'te, 2022'de olduğu gibi uzay endüstrisi ve teknolojilerinin konu alındığı paneller gerçekleştirilecek. AA