Tarih boyunca farklı topluluklara ev sahipliği yapan Afyonkarahisar, özellikle 17. yüzyıldan itibaren Azerbaycan ve Doğu coğrafyalarından yoğun göçler almıştır. Bölgeye Alevi ve Şii (Caferi) inanç esaslarıyla gelen bu topluluklar Osmanlı Devleti’nin izlediği idari politikalar, bölgesel entegrasyon ve toplumsal etkileşimler neticesinde zamanla Alevilik ve Şiilikten Sünni-Hanefi mezhebine geçiş yapmıştır. Bu tarihsel süreçle birlikte bölgedeki birçok köyde mezhepsel ve kültürel yapıyı değiştiren köklü bir Sünnileşme yaşanmıştır.
KARABAĞLI AŞİRETİ VE SÜNNİLEŞEN KARABAĞ KÖYLERİ
Kökleri Karatatar topluluklarına dayanan Moğol-Türk kökenli Karabağlı (Yağlevend) aşireti, Anadolu’ya gelişlerinde taşıdıkları inanç yapısını zamanla değiştirerek Sünni mezhebini benimsemiştir. Aşiretin Sünnileşen bu kolunun yerleştiği alanlar arasında Sultandağı ilçesine bağlı Çukurcak, Karapınar, Yeni Karabağ, Büyük Karabağ ve Derekarabağ köyleri yer almaktadır. Benzer şekilde Emirdağ ilçesindeki Davulga, Karakuyu, Bademli, Eşrefli ve Karacalar köylerinin bir kısmında da Karabağlı aşiretinin Sünnileşme süreci yaşadığı bilinmektedir.
YÜREĞİR KÖYÜ'NDE MEZHEP DEĞİŞİMİ
Bölgeye yerleşen Cevanşir ve Cebrayıllı konfederasyonlarına bağlı Kürdmahmudlu gibi Doğu kökenli topluluklar, geldikleri bölgelerde Caferi Şii inancına sahipken Türkiye’ye yerleştikten sonra Hanefi-Sünni mezhebini benimsemiş ve Türkçe kullanmaya başlamıştır. Bu dönüşümün yaşandığı yerler arasında Çobanlar'ın Kocaöz, Göynük, Akkoyunlu köyleri ile Dinar'ın Haydarlı beldesi, Kadılar, Yıprak ve Gökçeli köyleri bulunmaktadır. Dazkırı ilçesine bağlı Yüreğir köyü de tarihsel süreçte Şiilikten Sünniliğe geçen yerleşimlerden biri olurken, Sandıklı'ya bağlı Selçik köyü ise Alevi-Türkmen kimliğini ve geleneklerini koruyan bir Danişmentli köyü olarak öne çıkmaktadır.
