Dünya enerji piyasalarında yaşanan gelişmeler, akaryakıt fiyatlarına ilişkin endişeleri yeniden artırdı. İran savaşı, Suudi Arabistan’daki petrol altyapısında meydana gelen hasar, Hürmüz Boğazı’ndaki düşük tanker trafiği ve Rusya-Ukrayna savaşında rafinerilerin zarar görmesi, küresel petrol ve akaryakıt arzını baskılıyor. Enerji piyasasına ilişkin değerlendirmelerde, yaşanan gelişmelerin yalnızca ham petrol fiyatlarını değil, doğrudan benzin ve motorin arzını da etkileyebileceği belirtiliyor.
SUUDİ ARABİSTAN'IN PETROL HATTINDA HASAR
Piyasalardaki endişeyi artıran gelişmelerden biri Suudi Arabistan'ın doğu bölgelerindeki petrol sahalarını Kızıldeniz kıyısındaki Yanbu terminaline bağlayan Doğu-Batı petrol boru hattında meydana gelen hasar oldu. Yaklaşık 1.200 kilometrelik hat, petrolün Hürmüz Boğazı kullanılmadan ihraç edilmesine imkan sağlayan önemli güzergâhlardan biri olarak öne çıkıyor. Reuters'ın aktardığı verilere göre saldırı öncesinde hatta günlük yaklaşık 4-5 milyon varil petrol taşınıyordu. Hasar gören üç pompa istasyonunun onarılması için boru, vana ve elektrik sistemlerinde kapsamlı çalışmalar gerekebileceği belirtiliyor.
HÜRMÜZ BOĞAZI'NDA TRAFİK DÜŞTÜ
Küresel arz üzerindeki baskıyı artıran bir diğer gelişme ise Hürmüz Boğazı'ndaki tanker trafiğinin savaş öncesi seviyelerin altında seyretmesi oldu. Reuters'ın Kpler verilerine dayandırdığı bilgilere göre 17 Eylül'de boğazdan yalnızca 4 emtia gemisi geçti. Son 10 günlük ortalama ise 16 gemi seviyesinde kaldı. Dünya petrol ve gaz ticaretinin yaklaşık beşte birinin geçtiği güzergâhtaki hareketliliğin azalması, alternatif taşıma yollarının önemini artırdı. Suudi Arabistan ise petrol sevkiyatındaki kaybı azaltmak amacıyla farklı güzergâhları ve Umman açıklarında gemiden gemiye transfer yöntemini kullanmaya çalışıyor.
MOTORİNDE ARZ BASKISI ARTIYOR
Piyasalardaki asıl riskin ise motorin tarafında yoğunlaştığı belirtiliyor. Ham petrol arzındaki sorunlara savaş bölgelerindeki rafineri kayıplarının eklenmesi, petrolün benzin ve motorine dönüştürülmesini sağlayan küresel rafineri kapasitesi üzerindeki baskıyı artırıyor. Uzmanlara göre mevcut toptan fiyat artışlarının tamamı henüz tüketici fiyatlarına yansımış değil. Bu nedenle önümüzdeki dönemde akaryakıt fiyatlarında yeni hareketlilik yaşanabileceği değerlendiriliyor.
BRENT PETROL 100 DOLARIN ÜZERİNDE
Arz endişelerine rağmen Brent petrolün varil fiyatında 18 Eylül'de yaklaşık yüzde 2'lik gerileme yaşandı ve fiyat 102,53 dolar seviyesine çekildi. Ancak fiyatın 100 doların üzerinde kalması ve petrol taşımacılığındaki belirsizliğin devam etmesi, enerji piyasalarındaki baskının sürdüğüne işaret ediyor. Küresel motorin ihracatının da geçen yıla göre gerilediği belirtilirken, Orta Doğu'daki arz kayıpları ve Rusya'nın rafineri kapasitesindeki düşüşün motorin piyasasındaki sıkışıklığı artırdığı ifade ediliyor.
FİYATLARDAKİ BASKI POMPAYA YANSIYABİLİR
Enerji piyasalarında önceki dönemlerde fiyat artışlarını sınırlayan bazı unsurların etkisinin azalması da dikkat çekiyor. Çin'in petrol talebinin yeniden yükselmesi, stratejik rezervlerden yapılan satışların azalması ve Suudi Arabistan'daki boru hattının devre dışı kalması piyasadaki hareket alanını daraltıyor. Hürmüz Boğazı'ndaki tanker trafiğinin de savaş öncesi seviyelere dönmemesi, özellikle motorin fiyatlarında yeni artış ihtimalini gündemde tutuyor.
