Maliye, Tarım ve Köy Hizmetleri eski Bakanı, Doğru Yol Partisi Afyonkarahisar eski Milletvekili ve sosyal hizmet uzmanı İsmet Attila, Sosyal Hizmet Magazin Dergisi'nin Aralık 2023 tarihli 22. sayısında yayımlanan söyleşisinde kamu görevinde geçirdiği yılları, sosyal hizmet eğitiminden başlayarak üstlendiği bürokratik ve siyasi görevleri, Maliye Bakanlığı dönemindeki uygulamalarını, Afyonkarahisar'ın gelişimine yönelik yatırımları ve devlet yönetimine ilişkin görüşlerini değerlendirdi. Doç. Dr. Aziz Şeker'in gerçekleştirdiği söyleşide Attila, sosyal hizmet mesleğinin hayatındaki belirleyici rolünü, kamu yönetiminde edindiği deneyimleri ve Türkiye'nin mali yapısına yönelik yürüttüğü çalışmaları kendi ifadeleriyle aktardı.
SOSYAL HİZMET MESLEĞİNİN DEVLET YÖNETİMİNE KAZANDIRDIĞI BİR İSİM
Söyleşinin giriş bölümünde İsmet Attila'nın meslek hayatına ilişkin değerlendirmelerde bulunan Doç. Dr. Aziz Şeker, Sosyal Hizmet Akademisi'nin Türkiye'de yalnızca sosyal hizmet uzmanları değil, siyasetçi, akademisyen, bürokrat ve devlet adamlarının yetişmesine de önemli katkılar sunduğunu belirtti. Şeker, sosyal hizmet kökenli isimler arasında dönemin Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Prof. Dr. Vedat Işıkhan'ın da yer aldığını hatırlatarak, İsmet Attila'nın ise maliye kökenli olmamasına rağmen devlet yönetiminde gösterdiği başarıyla farklı bir yere sahip olduğunu ifade etti.
VERGİ REFORMLARI VE DEVLET ANLAYIŞI
Şeker, Attila'nın özellikle Maliye Bakanlığı döneminde hayata geçirilen vergi denetim sistemi ve mali politikalarla öne çıktığını, milletvekili olarak Afyonkarahisar'ın sosyal ve ekonomik kalkınmasına yönelik çalışmalarıyla halkın takdirini kazandığını vurguladı. Attila'nın hem bürokraside hem de siyasette dürüst kişiliği ve devlet adamı kimliğiyle hafızalarda yer edindiğini ifade eden Şeker, Afyonkarahisar tarihinde üzerinde uzlaşılan önemli isimlerden biri olduğunu dile getirdi.
SOSYAL HİZMET AKADEMİSİYLE BAŞLAYAN YOLCULUK
1940 yılında Afyonkarahisar'da dünyaya gelen İsmet Attila, ilk ve ortaöğrenimini memleketinde tamamladıktan sonra, dönemin Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığı tarafından sosyal sorunların çözümünde görev alacak uzman personel yetiştirmek amacıyla kurulan Sosyal Hizmetler Akademisi'nde eğitim aldı. Daha sonra Hacettepe Üniversitesi bünyesine katılan akademiden mezun olan Attila, bu eğitimin hem meslek hayatının hem de devlet yönetimindeki kariyerinin temelini oluşturduğunu ifade etti.
AKADEMİ TERCİHİNİN NEDENİ
Sosyal Hizmetler Akademisi'ni tercih etme nedenini anlatan Attila, akademinin Türkiye için önemli bir ihtiyaç olduğunu belirterek şu değerlendirmede bulundu: "Sosyal Hizmetler Akademisi'nin kuruluş ve tedrisat itibariyle ülkemizde çok hem de pek çok zamandan sonra düşünülmesi ve gerçekleştirilmesi bir talihsizliktir. Önemli bir hizmet dalı olması sebebiyle ve açık ifade etmek gerekirse öğrencilerine Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığı tarafından isteyenlere burs imkanı olmasından dolayı Sosyal Hizmetler Akademisi'ni tercih ettim. Ne de iyi ve güzel etmişim."
UYGULAMAYA DAYALI EĞİTİM MODELİ
Akademinin ikinci dönem mezunlarından biri olduğunu belirten Attila, eğitim sisteminin bugünkü üniversite anlayışından farklı olarak yoğun uygulamaya dayandığını söyledi. Attila, "Akademinin ikinci dönem mezunuyum. Yani 1966 dönemi mezunuyum. Sınıflarımız en fazla 30 öğrenci kapasitesinde olup devam mecburiyetindeydi. O sebeple çok yararlı bir öğrenim sağlıyordu. Pratik tatbikat alanları itibariyle de fevkalade deneyimler kazanabiliyorduk. Her daim halkın içinde olabiliyorduk. Sınıflarımızdaki samimiyet ve dostluk bambaşka idi. İkinci dönem mezunu olarak mezun olur olmaz Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığında işe başladım" dedi.
MESLEK HAYATINA SOSYAL HİZMET UZMANI OLARAK BAŞLADI
Mezuniyetinin ardından Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığında sosyal hizmet uzmanı olarak göreve başlayan Attila, ilerleyen yıllarda Sosyal Güvenlik Kuruluşları Genel Müdür Yardımcılığı ve Genel Müdürlüğü, Sosyal Sigortalar Kurumu Genel Müdürlüğü, Bağ-Kur Genel Müdürlüğü ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Müşavirliği gibi birçok önemli görev üstlendi. Sosyal Hizmetler Genel Müdürlüğündeki ilk görev yerinin Korunmaya Muhtaç Çocuklar Şube Müdürlüğü olduğunu belirten Attila, sosyal hizmet eğitiminin kendisine yalnızca mesleki bilgi değil, insanı anlama ve kamu hizmetine bakış konusunda da önemli kazanımlar sağladığını ifade etti.
İNSAN ODAKLI YÖNETİM ANLAYIŞI
Attila, "Sosyal Hizmetler Genel Müdürlüğünde ilk görev yerim olan Korunmaya Muhtaç Çocuklar Şube Müdürlüğünde görev yaptım. Aldığım eğitimin gereği duygusallığa kapılmadan halkın içinde olmaya çalıştım. Her nevi insanın yardımına koşabilmek için de hem bir gözlemci hem de insanlara yardımcı olabilmenin bahtiyarlığını yaşadım. Sosyal hizmet öğrenimi, hayatımda bana insani ilişkiler bakımından çok şeyler kazandırdı. Bürokrasi de rehber oldu. Kazanımlarım bürokrat olarak yükselmeme medar olmuştur." Attila, sosyal hizmet eğitiminin insan odaklı yaklaşımının kamu yönetiminde üstlendiği tüm görevlerde kendisine yol gösterdiğini vurgulayarak, vatandaşla doğrudan temas kurabilmenin devlet yönetiminde önemli bir avantaj sağladığını dile getirdi.
BÜROKRASİDEN SİYASETE UZANAN SÜREÇ
Kamu yönetiminde uzun yıllar üst düzey görevlerde bulunan Attila, bürokratik deneyimin ardından siyasete adım attı. 20 Ekim 1991 tarihinde yapılan genel seçimlerde Doğru Yol Partisi'nden Afyonkarahisar Milletvekili seçilen Attila, ardından Tansu Çiller tarafından kurulan 50. ve 51. hükümetlerde Maliye ve Gümrük Bakanı olarak görev yaptı. 6 Mart 1996 tarihine kadar bu görevi sürdüren Attila, aynı yıl Ahmet Mesut Yılmaz hükümetinde Tarım ve Köyişleri Bakanlığı görevine getirildi.
ÜÇ DÖNEM MİLLETVEKİLLİĞİ YAPTI
1995 genel seçimlerinde yeniden Afyonkarahisar Milletvekili seçilen Attila, 1999 seçimlerinde üçüncü kez Türkiye Büyük Millet Meclisine girdi. Attila, milletvekilliği görevinin yanı sıra Doğru Yol Partisi Genel Başkan Yardımcılığı görevini de yürüttü. Kamu yönetiminde edindiği tecrübeyi siyasi görevlerine taşıyan Attila, uzun yıllar devlet yönetiminde farklı kademelerde hizmet verdi.
"BAKAN OLDUĞUMU TELEVİZYONDAN ÖĞRENDİM"
Bakanlığa atanma sürecini anlatan Attila, dönemin Başbakanı Tansu Çiller ile milletvekili seçildikten sonra tanıştığını belirterek, Maliye Bakanlığı görevine getirilmesinde kamu kurumlarındaki yöneticilik tecrübesinin etkili olduğunu düşündüğünü söyledi. İsmet Attila, "Sayın Tansu Çiller ile ilk defa milletvekili olduğumuzda tanıştık. Daha önce bir tanışıklığım olmadı. Başbakan olduğunda da Maliye Bakanlığı görevi bana tevdi edildi. Benim Maliye Bakanı olarak atanmam öyle tahmin ediyorum ki üç büyük kurumun Genel Müdürlüğü yapmış olmamdan olsa gerek" ifadelerini kullandı.
"SİYASETE GELİŞİMDE AMCAMIN BÜYÜK ETKİSİ OLDU"
Bakanlık görevine atanacağını önceden bilmediğini belirten Attila, o döneme ilişkin dikkat çeken bir anısını da şu sözlerle paylaştı: "Her nedense Başbakanlar, Bakan yapacakları kişilere bunu söylemezler. Yeni atanan Bakanlar, Bakan olduklarını televizyondan öğrenirler. Bizimki de öyle oldu" İsmet Attila, siyasete giriş hikayesinin aile geçmişiyle yakından bağlantılı olduğunu belirterek, amcası olan şair, yazar, folklor araştırmacısı ve 13. Dönem Milletvekili Osman Attila'nın kendisi üzerinde önemli bir etkisi bulunduğunu anlattı. Siyasetin hayatında planlı bir hedef olmadığını ifade eden Attila, milletvekilliğine uzanan sürecin yıllar önce amcasının söylediği sözlerle şekillendiğini dile getirdi.
YILLAR ÖNCEKİ SÖZ GERÇEK OLDU
Attila, "Siyasete gelince amcadan kaynaklı ve onun sayesinde oldu diyebilirim. Şair, yazar, folklor araştırmacısı, Basın Şeref Kartı sahibi 13. Dönem Milletvekili Osman Attila amcamın milletvekilliğinden memnun olduğunu zannettiğimden yıllar sonra Afyonkarahisar milletvekili oldum. Rahmetli amcam 1965 yılında milletvekili olduğunda beni TBMM'ye götürdü. Kapıdan içeri girdik. Bana, 'Oğlum, benden sonra buraya sen geleceksin.' dedi. O zaman 25 yaşındaydım. Şaşırdım. Beklemediğim ve aklımın köşesinden bile geçmeyen bir şeyi duydum. Kendisine bir şey diyemedim. Nasıl olacak diyemedim. Yıllar sonra şair amcamın yeğenine söylediği gerçekleşti. 1991 yılında milletvekili seçildim" dedi.
"VERGİ KAÇIRAN KİM OLURSA OLSUN GÖZÜNÜN YAŞINA BAKMAM"
Maliye Bakanlığı döneminde yürüttüğü vergi politikalarının temelinde adalet anlayışının bulunduğunu belirten Attila, vergi kaçakçılığıyla mücadelede hiçbir kişi ya da kurum arasında ayrım yapmadıklarını vurguladı. Kamuoyunda uzun yıllar konuşulan açıklamasını hatırlatan Attila, "Vergi kaçıran Özer Çiller olsa gözünün yaşına bakmam; daha doğrusu vergi kaçıran kim olursa olsun gözünün yaşına bakmam" ifadelerini kullandı. Vergi sisteminde şeffaflık ve hesap verebilirliğin esas alınması gerektiğini belirten Attila, bu anlayış doğrultusunda vergi kaçıranların kamuoyuna açıklanmasına yönelik çalışmalar yürüttüklerini ve vergi disiplininin sağlanmasını amaçladıklarını ifade etti.
KEMAL UNAKITAN İLE DİKKAT ÇEKEN DİYALOG
Eski Maliye Bakanı Kemal Unakıtan ile yaşadığı bir anıyı da paylaşan Attila, görevi devrettikten sonra meslektaşıyla gerçekleştirdiği görüşmeyi anlattı. Attila, "Hesap uzmanı olan Kemal Unakıtan ile daha önceden bir tanışıklığımız yoktu. Maliye Bakanı olduğunda kendisini telefonla tebrik ettim. Bir süre sonra makamında ziyaret ederek görüş alışverişinde bulundum" dedi.
"SİZİN ADAMLARINIZLA ÇALIŞIYORUM"
Attila, sözlerini şöyle sürdürdü: "Daha sonra Hesap Uzmanlarının Kuruluş Yıldönümünde her yıl yapılan resepsiyonda karşılaştık. O gün bana, 'Sizin adamlarınızla çalışıyorum' diyerek iltifat etti. Ben de mevcut bürokratları ben Bakanlıkta buldum, onlarla çalıştık. Çok iyi yapmışsınız dedim. Maliye Bakanlığının hesap uzmanı, maliye müfettişi ve gelirler kontrolörlerinin iyi yetişmiş personel olduğunu içinden geldiğiniz için biliyorsunuz dedim."
SOSYAL HİZMET CAMİASINDAKİ DAYANIŞMAYI ANLATTI
İsmet Attila, yalnızca bürokrasi ve siyasette değil, sosyal hizmet alanındaki mesleki örgütlenmelerde de aktif görev aldığını belirtti. Türkiye Sosyal Hizmet ve Araştırma Derneği'nin, Sosyal Hizmet Akademisi'nin kurucuları, öğrencileri ve mezunları tarafından kurulan ilk dernek olduğunu hatırlatan Attila, derneğin yönetiminde görev almaktan büyük onur duyduğunu söyledi.
DERNEK ÇALIŞMALARINI ANLATTI
Attila, "Ülkemizde Sosyal Hizmetler Akademisi'nin kurulmasıyla başlayan yüksek öğretim zamanında çıkarılmış ilk dergi Sosyal Hizmet (1961-1971) Dergisi'dir. Türkiye Sosyal Hizmet ve Araştırma Derneği adına 39 sayı yayımlanmıştır. Dernek, Sosyal Hizmetler Akademisi kurucuları, öğrencileri ve mezunları tarafından kurulan ilk dernektir. Derneğin sahipliğini yapmak bendenize de nasip olmuştur. Bir ara Türkiye Sosyal Hizmet ve Araştırma Derneği'nin yönetim kurulu başkanlığını deruhte ettim." ifadelerini kullandı.
MESLEKTAŞLARINI UNUTMADI
Meslek hayatı boyunca birlikte çalıştığı sosyal hizmet çalışanlarını da unutmayan Attila, "Sosyal hizmet sevdasında baştan bugüne görev alan ebediyete intikal etmiş sosyal hizmet meslek elemanlarını rahmet ve minnetle anarken yaşayanlara da sağlık ve huzur dilerim" sözleriyle meslektaşlarına teşekkür etti. Söyleşinin ilerleyen bölümünde siyaset anlayışına ilişkin değerlendirmelerde bulunan Attila, geçmiş dönem siyaset kültürüne vurgu yaptı. "Bizim siyaset dönemimizde terbiye ve ahlak vardı" diyen Attila, siyaset kurumunda nezaket, karşılıklı saygı ve devlet ciddiyetinin her zaman ön planda tutulduğunu ifade etti.
ZAFERİN 100. YILINA VURGU YAPTI
30 Ağustos Zaferi'nin önemine de değinen Attila, Büyük Taarruz'un 100. yılı dolayısıyla duyduğu gururu şu sözlerle dile getirdi: "Büyük Taarruz'un Afyonkarahisar'ın kurtuluşu ve Afyonkarahisar Dumlupınar Meydan Muharebesi sonucu düşmanın İzmir'de denize dökülmesinin 100. yılını kutluyorum. Cumhuriyetin kurulduğu topraklarda doğup büyümek her kula nasip olmaz. Bizleri bugünlere kavuşturan Gazi Mustafa Kemal Atatürk ve silah arkadaşlarını minnet ve şükranla anıyorum. İstiklal Savaşı'nda Ayvalık'ta ilk kurşunu atan Afyonkarahisar'ın büyük ve kahraman evladı, dürüstlük ve civanmertlik timsali merhum Ali Çetinkaya'yı minnetle anıyorum."
AFYONKARAHİSAR'A KAZANDIRILAN YATIRIMLARI TEK TEK ANLATTI
Söyleşinin en kapsamlı bölümlerinden birinde Maliye Bakanlığı ve milletvekilliği döneminde Afyonkarahisar'a kazandırılan yatırımları değerlendiren İsmet Attila, kentin gelişimi için birçok projeye öncülük ettiğini belirterek bu yatırımları tek tek sıraladı. Attila, "Maliye Bakanlığı döneminde Afyon'a kazandırılan eserlerde büyük bir payınız olduğunu biliyoruz..." yönündeki soruya ayrıntılı yanıt verdi.
EĞİTİMDEN SANAYİYE KADAR PEK ÇOK PROJE
Attila, "Bazı bölge müdürlüklerinin kurulması, konut ihtiyacının giderilmesi için yaklaşık üç milyon metrekare arazinin Afyonkarahisar Belediye Başkanlığına şartlı tahsis edilerek bugün Uydukent adıyla anılan semtin kuruluşunun sağlanması, Afyonkarahisar Merkez ile Sandıklı ilçesinin jeotermal yoluyla ısıtılmasının hayata geçirilmesi, çevre yolunun yapılması, Dinar'ın yeniden inşası, Mermerin Başkenti sayılan İscehisar'a Mermer İhtisas Organize Sanayi Bölgesi ihdas edilmesi, Afyonkarahisar'da ikinci küçük sanayi sitesinin faaliyete geçirilmesi, fuar alanı kazandırılması, altyapı yatırımlarına önem verilmesi, her alanda ve özellikle eğitim yatırımlarına öncelik verilmesi, Afyon Kocatepe Üniversitesi başta olmak üzere birçok lisenin yanı sıra Polis Okulunun açılması, Emniyet Genel Müdürlüğü için Polis Moral Eğitim Merkezinin (Termal) hayata geçirilmesi, köy hizmetlerinin geliştirilmesi, Akdeğirmen Barajı, Bayat, Akyuva ve Kırka göletlerinin açılması, tarımsal sulamalara kaynak aktarımı, küçük ve organize sanayi bölgelerinin kurulması belli başlı katkılarımın olduğu eserlerdir" dedi.
KALKINMAYA YÖN VEREN YATIRIMLAR
Attila'nın açıklamalarında özellikle konut, eğitim, ulaşım, sanayi, tarım ve jeotermal enerji alanlarında gerçekleştirilen yatırımların Afyonkarahisar'ın uzun vadeli kalkınma sürecinde önemli rol oynadığına dikkat çekildi. Böylece kentin altyapısından eğitime, tarımdan sanayiye kadar birçok alanda hayata geçirilen projelerin, bugün de etkisini sürdüren yatırımlar arasında yer aldığı vurgulandı.
AFYON KOCATEPE ÜNİVERSİTESİNİN KURULUŞ SÜRECİNİ ANLATTI
Afyonkarahisar'ın en önemli eğitim yatırımlarından biri olarak gösterilen Afyon Kocatepe Üniversitesinin kuruluş sürecine de değinen Attila, üniversitenin kurulması ve gelişmesi için hem milletvekili hem de Maliye Bakanı olarak yoğun çaba gösterdiğini ifade etti. Üniversitenin bugün ulaştığı noktaya gelmesinde dönemin hükümetlerinin önemli katkılar sunduğunu belirten Attila, sürecin her aşamasında destek verdiklerini söyledi.
ÜNİVERSİTENİN GELİŞİMİNE KATKILARINI ANLATTI
Attila, "Üniversitenin kuruluşunda milletvekili olarak sonra da Maliye Bakanı sıfatıyla gelişmesinde ve genişlemesinde büyük katkılarım oldu. Üniversitenin ihtiyaç duyduğu muhtelif kadro tahsisi yapılmıştır. 8 bin 500 kadro verilmiştir. Demirel'in Başbakanlığında onun emir ve talimatıyla Kocatepe Üniversitesi'nin kurulması gerçekleşmiştir. O dönemde çok sayıda üniversite kurulmuştur. Merhum Sayın Süleyman Demirel'i rahmet ve minnetle anmak gerekiyor. Kocatepe Üniversitesi'nin bugünkü kampüsleri ve yerleşkesi Maliye Bakanlığı Milli Emlak Genel Müdürlüğünce tahsis edilmiştir" ifadelerini kullandı.
ÜNİVERSİTENİN KENTE KATKISINA DİKKAT ÇEKTİ
Attila, Afyon Kocatepe Üniversitesinin yalnızca eğitim alanında değil, Afyonkarahisar'ın ekonomik, sosyal ve kültürel gelişiminde de önemli rol üstlendiğini vurgulayarak, üniversitenin yıllar içinde kentin kalkınmasına yön veren en önemli yatırımlardan biri haline geldiğini belirtti. Görev yaptığı yıllarda en büyük desteği ailesinden gördüğünü belirten Attila, söyleşinin sonunda eşi, ailesi ve yakın çevresine teşekkür etti. Üstlendiği görevlerde ailesinin fedakarlığının kendisi için büyük önem taşıdığını ifade eden Attila, destek veren herkese şükranlarını sundu.
"EN BÜYÜK DESTEĞİ AİLEMDEN GÖRDÜM"
Attila, "Bulunduğum üst düzey görevlerde, milletvekilliğinde ve bakanlık dönemlerinde büyük fedakarlık gösteren kıymetli eşim Şule Attila'ya sonsuz şükranlarımı bu vesile ile ifade etmeliyim. Keza ağabeyim merhum Cafer Attila'ya yardım ve desteklerinden dolayı şükranlarımı sunarım. Afyonkarahisar'a hizmette fikirlerinden yararlandığım yeğenim Celal Attila'ya da sonsuz teşekkürlerimi ifade ederim. Ayrıca Ekşi Sözlük'te beni Afyonkarahisar'ın en sevilen simalarından biri gösteren hemşerilerime teşekkürlerimi sunarım" dedi.
AFYONKARAHİSAR'A HİZMET VURGUSU
Söyleşinin değerlendirme bölümünde, İsmet Attila'nın milletvekilliği ve bakanlığı döneminde Afyonkarahisar'ın gelişimi için yürüttüğü çalışmaların kentte önemli izler bıraktığına dikkat çekildi. Attila'nın özellikle Dinar Depremi sonrasında ilçenin yeniden inşasında aktif rol üstlendiği, altyapıdan eğitime, sanayiden tarıma kadar birçok yatırımın hayata geçirilmesine katkı sunduğu ifade edildi.
"HUZUR İÇİNDE GÖREV YAPMIŞ KİŞİLERİN HUZURU İÇİNDEYİM"
Siyasi yaşamı boyunca partili-partisiz ayrımı yapmadan tüm vatandaşlara eşit mesafede yaklaştığı vurgulanan Attila'nın, devlet yönetiminde kamu yararını esas alan bir anlayış benimsediği kaydedildi. Sosyal hizmet kökeninden gelen insan odaklı yaklaşımını görev yaptığı tüm kademelerde sürdürdüğü ifade edildi. Söyleşinin sonunda kamu görevinde geçirdiği yılları değerlendiren İsmet Attila, görev süresi boyunca devlet adamı sorumluluğuyla hareket ettiğini belirterek görev anlayışını tek cümleyle özetledi. Attila, "Huzur içinde görev yapmış kişilerin huzuru içindeyim" ifadelerini kullandı.
SÖYLEŞİYE TEŞEKKÜRLE NOKTA KOYDU
Doç. Dr. Aziz Şeker ise söyleşiyi tamamlarken, Afyonkarahisar'ın gelişimine, kalkınmasına ve sorunlarının çözümüne yönelik çalışmalarıyla hafızalarda yer edinen İsmet Attila'nın, bürokraside ve siyasette görev yaptığı süre boyunca vatandaşlar arasında ayrım yapmadan hizmet verdiğini vurguladı. Şeker, Attila'nın sosyal hizmet mesleğinden aldığı insan odaklı yaklaşımı devlet yönetimine taşıdığını belirterek, kapsamlı değerlendirmeleri dolayısıyla teşekkür etti ve kendisine sağlık ile esenlik dileklerini iletti.
