Manisa’nın Demirci ilçesinin yayla ve kırsal bölgelerinde yetişen çitlembik, sonbahar aylarında kadınların yoğun mesai harcadığı doğal ürünler arasında yer alıyor. Eylül ayından itibaren yeşil taneleri toplanmaya başlanan bitki, hem yöre halkı tarafından çerez olarak tüketiliyor hem de yağı çıkarılarak çeşitli alanlarda kullanılıyor. Yaklaşık 40 mahallede gerçekleştirilen hasat, kırsalda yaşayan kadınlara mevsimlik gelir sağlıyor.
ZORLU ARAZİLERDE İMECE USULÜYLE HASAT YAPILIYOR
Demirci ilçe merkezinin yanı sıra Rahmanlar, Kulalar, Sevinçler, Esenyurt, Mezitler, Boyacık ve Kerpiçlik başta olmak üzere yaklaşık 40 mahallede çitlembik toplanıyor. Sabahın erken saatlerinde kovalarıyla dağlara çıkan kadınlar, dik yamaçlarda topladıkları ürünleri çuvallara doldurarak evlerine taşıyor. Geleneksel yöntemlerle sürdürülen hasat çalışmaları, kadınların dayanışmasıyla gerçekleştiriliyor.
YIKAMA VE KURUTMA İŞLEMLERİNDEN GEÇİRİLİYOR
Toplanan çitlembikler, yapraklarından ve kırmızı tanelerinden ayrılması amacıyla su dolu kazanlarda yıkanıyor. Temizlenen ürünler daha sonra güneşe serilerek kurumaya bırakılıyor. Hazırlanan çitlembiğin bir bölümü çerez olarak tüketilirken kalan kısmı, yağının çıkarılması veya sanayide ham madde olarak kullanılması amacıyla satışa sunuluyor. Ürünler, İstanbul, Ankara, Gaziantep ve Bursa’daki ilaç ve kozmetik firmalarına gönderiliyor.
78 YAŞINDAKİ ZEYNEP SÖNMEZ GELENEĞİ SÜRDÜRÜYOR
Çocukluğundan bu yana çitlembik topladığını anlatan 78 yaşındaki çiftçi Zeynep Sönmez, geçmişte ailesiyle birlikte topladıkları ürünlerin yağını çıkararak kendi ihtiyaçları için kullandıklarını belirtti. Günümüzde ise çitlembiği kurutup satarak değerlendirdiklerini ifade eden Sönmez, hasat ve hazırlık sürecini şu sözlerle anlattı: "Biz çocukluğumdan beri annemle, yengemle dağlara giderdik. Sıyırır getirirdik. Çöplerini yıkayıp kurutur, öğüterek yağını çıkartırdık. Ekim ayı girmeden yetişmeye başlıyor. Yeşilini toplayıp eve getiriyoruz. Kazanı suyla doldurup, üstüne çıkanları alıyoruz. Altın yeşilini süzüp çuvala koyuyoruz, serip kurutup satıyoruz. Eskiden yağını çıkartıp kendimiz yiyorduk, şimdi her şey bol olduğu için kendimiz yemeyip satıyoruz" dedi.
KADINLAR AİLE EKONOMİSİNE KATKI SAĞLIYOR
Rahmanlar Mahallesi’nde yaşayan Havana Sönmez de sonbaharla birlikte kadınların bir araya gelerek çitlembik topladığını söyledi. Kurutulan ürünün satıldığını veya yağının çıkarıldığını belirten Sönmez, çitlembiğin yörede hem gıda olarak tüketildiğini hem de farklı amaçlarla değerlendirildiğini dile getirdi. Kadınların bu çalışma sayesinde ailelerinin geçimine destek olduğunu kaydeden Sönmez, ürünün geleneksel kullanımına ilişkin şu ifadeleri kullandı: "Güz geldiği zaman kadınlar toplanıp gidip topluyoruz. Süzüp, kurutup kimisi yağını yaptırıyor, kimisi satıyor. Kadınlarımız ailelerine destek oluyor. Kurutup çerez olarak da yiyoruz, yağını çıkartıp ekmek kızartarak yemeklere katıyoruz. Yakmadan yenirse şifa niyetine tüketiliyor. Astıma yararlı olduğu, mide rahatsızlıklarına iyi geldiği ve hazımsızlığı giderdiği söyleniyor" diye konuştu.
