Afyonkarahisar İl Sağlık Müdürlüğü tarafından yapılan açıklamada, kış mevsimiyle birlikte soba, doğal gaz ve bacalardan kaynaklanan karbonmonoksit zehirlenmelerinde artış gözlendiği bildirildi. “Görünmez katil” olarak nitelendirilen karbonmonoksit gazının, renksiz ve kokusuz olması nedeniyle fark edilmeden zehirlenmelere yol açtığı vurgulandı.
“GÖRÜNMEZ KATİL” KARBONMONOKSİT NEDİR?
Zehirlenmelere neden olan gaz karbonmonoksittir. Renksiz, kokusuz, tatsız ve yanıcı olan bu gaz, fark edilmeden solunabildiği için “görünmez katil” olarak adlandırılmaktadır. Özellikle koku ve renk içermemesi, kişilerin gaz sızıntısını anlamadan zehirlenmesine yol açmaktadır.
KARBONMONOKSİT NASIL OLUŞUR?
Kömür, doğal gaz ve benzeri yakıtlarla ısınma amacıyla kullanılan soba ve ocaklarda yanma sırasında karbonmonoksit gazı oluşmaktadır. Solunum yoluyla vücuda giren bu gaz, kana karışarak oksijen alımını engeller ve kısa sürede zehirlenmeye, ardından ölüme neden olabilir. Zamanında tıbbi müdahale yapılırsa tedavi şansı bulunsa da, soba zehirlenmelerinin çoğu gece uyku sırasında meydana geldiğinden müdahale imkânı sınırlı kalmaktadır.
LODOSLU HAVALARDA RİSK DAHA YÜKSEK
Güneybatıdan esen lodos rüzgârı, bacaların çekişini olumsuz etkileyerek karbonmonoksit gazının iç ortama sızmasına neden olabilmektedir. Bu nedenle özellikle lodoslu havalarda soba yakılmaması, yakılması zorunluysa gece yatmadan önce mutlaka söndürülmesi büyük önem taşımaktadır.
SADECE SOBALAR DEĞİL, DİĞER KAYNAKLAR DA TEHLİKELİ
Karbonmonoksit zehirlenmesi yalnızca sobalardan değil; bacasız gaz sobalarında yakıtın iyi yanmaması, soba ve şofben bacalarının yetersiz olması, kapalı alanlarda açık ocakların kullanılması gibi durumlarda da meydana gelebilmektedir. Ortamda yeterli oksijen bulunmaması, zehirli gazın daha fazla oluşmasına yol açmaktadır.
KORUNMAK İÇİN ALINMASI GEREKEN ÖNLEMLER
Zehirlenmelerden korunmak için kış mevsimi öncesinde baca temizliklerinin yapılması, baca şapkalarının kullanılması, yeni yapılan binalarda bacaların standart ölçülere uygun olması gerekmektedir. Şofbenlerin bacasız kullanılmaması, mümkünse banyo dışına ve havadar alanlara yerleştirilmesi önerilmektedir. Lodoslu havalarda özellikle uyku sırasında sobanın söndürülmesi, sönmemiş soba kovalarının apartman boşluklarına bırakılmaması, sobaların aşırı doldurulmaması ve standartlara uygun, izin belgeli yakıtların kullanılması hayati önem taşımaktadır.
ZEHİRLENME BELİRTİLERİ NELERDİR?
Hafif zehirlenmelerde yorgunluk, uyku hali, baş dönmesi, baş ağrısı ve bulantı görülebilmektedir. Daha ağır vakalarda ise şiddetli baş ağrısı, görme ve muhakeme bozukluğu, hızlı solunum ve nabız, tansiyon düşüklüğü ve bayılma ortaya çıkabilmektedir. Solunum yetmezliği ve hızla gelişen koma durumu ise zehirlenmenin son aşamasıdır.
ZEHİRLENME ŞÜPHESİNDE NE YAPILMALI?
Gazdan zehirlendiği düşünülen kişi derhal ortamdan çıkarılarak açık havaya alınmalı ve vakit kaybetmeden 112 Acil Yardım Merkezi aranmalıdır. Doğal gazla ilgili bir sorun varsa 187 Doğal Gaz Arıza Hattı, zehirlenme durumlarında ise 114 Zehir Danışma Merkezi aranarak bilgi alınabilir. Ancak karbonmonoksit zehirlenmesinin tedavisinin mutlaka hastanede yapılması gerektiği unutulmamalıdır.
VATANDAŞLARA UYARI
Afyonkarahisar İl Sağlık Müdürlüğü, acı olaylar yaşanmaması için tüm vatandaşları karbonmonoksit zehirlenmelerine karşı dikkatli olmaya davet ederek, sağlıklı ve güvenli bir kış mevsimi temennisinde bulundu.
