Dört yıllık aranın ardından profesyonel tenise dönen Serena Williams, doğum sonrasında kilo vermekte zorlandığını ve bu süreçte GLP-1 grubundaki tirzepatidi kullanmaya başladığını açıkladı. Mounjaro ve Zepbound markalarıyla da bilinen tirzepatidin ardından Williams’ın sağlık göstergelerinde iyileşme yaşadığını söylediği belirtildi. Ancak ünlü tenisçinin ilacı sağlayan şirketle ticari bağlantısının bulunması da tartışmanın etik boyutunu gündeme getirdi.
GLP-1 İLAÇLARI DOPİNG KABUL EDİLİYOR MU?
Mevcut kurallara göre hayır. GLP-1 temelli ilaçlar şu anda WADA’nın yasaklı maddeler listesinde bulunmuyor. Bununla birlikte WADA, bu ilaçları yakından takip ediyor. Kurumun izleme programında yer alan maddeler, henüz yasaklanmamış ancak sporda kötüye kullanılma ihtimali nedeniyle takip edilen ürünlerden oluşuyor. Bir maddenin yasaklanması için performansı artırma ihtimali, sporcu sağlığına yönelik riskleri ve sporun ruhuna aykırı olup olmadığı gibi kriterler değerlendiriliyor.
SPORCUYA AVANTAJ SAĞLAYABİLİR Mİ?
Bilim dünyasında tartışmanın en önemli noktalarından biri, GLP-1 ilaçlarının sporcuların performansını doğrudan artırıp artırmadığı. Özellikle boks ve güreş gibi kilo kategorilerinin bulunduğu branşlarda birkaç kilogramlık değişimin bile sporcu açısından önemli avantaj yaratabileceği belirtiliyor. Ancak uzmanlar, GLP-1 ilaçlarının elit sporcularda performans üzerindeki etkisini ortaya koyan yeterli bilimsel çalışma bulunmadığına dikkat çekiyor.
KİLO KAYBI HER ZAMAN AVANTAJ OLMAYABİLİR
İlaçların performansa olası katkısının yanı sıra önemli riskleri de bulunuyor. GLP-1 ilaçları iştahı baskıladığı için yoğun antrenman yapan sporcuların ihtiyaç duyduğu kaloriyi yeterince alamamasına yol açabilir. Bu durum enerji eksikliği, toparlanma sorunları ve performans düşüşüyle sonuçlanabilir. Bir diğer endişe ise kas kaybı. GLP-1 ilaçlarıyla verilen kilonun bir bölümünün yağ dışı kütleden oluşabileceği belirtiliyor. Kas kütlesindeki azalma ise özellikle elit sporcularda güç, hız ve dayanıklılığı olumsuz etkileyebilir.
RED-S TEHLİKESİNE DİKKAT
Yetersiz beslenmenin sporcularda yol açabileceği Göreceli Enerji Eksikliği (RED-S) de tartışmanın önemli başlıklarından biri. Yeterli enerji alınamaması; kemik ve hormon sağlığından toparlanmaya, bağışıklık sisteminden sportif performansa kadar birçok alanı olumsuz etkileyebiliyor. Bu nedenle uzmanlar, GLP-1 ilaçlarının bazı sporcular için avantajdan çok performans kaybına neden olabileceğini değerlendiriyor.
WADA’NIN KARARI MERAK EDİLİYOR
GLP-1 ilaçlarının sporculara sağladığı olası avantajlar henüz kesin olarak ortaya konulmuş değil. Kilo kaybı ve metabolik sağlık üzerindeki olumlu etkilerin yanı sıra kas kaybı ve yetersiz enerji alımı gibi riskler de bulunuyor. Bu nedenle Mounjaro, Ozempic ve Wegovy bugün itibarıyla doping sayılmıyor. Ancak WADA’nın bu ilaçları izleme programında tutması, spor dünyasındaki kullanımın artması halinde konunun yeniden değerlendirilebileceğini gösteriyor.
