Türkiye’nin biyolojik çeşitliliğini korumak ve nesli tehlike altındaki canlıları belirlemek amacıyla başlatılan Türkiye Canlıları Kırmızı Listesi çalışmasında önemli sonuçlara ulaşıldı. Tarım ve Orman Bakanlığı Doğa Koruma ve Milli Parklar (DKMP) Genel Müdürlüğü ile Doğa Koruma Merkezi iş birliğinde yürütülen çalışma kapsamında, farklı canlı gruplarından toplam 6 bin 800 tür bilimsel ölçütlere göre değerlendirildi.
6 BİN 800 TÜRÜN YÜZDE 67’Sİ TEHDİT ALTINDA
DKMP Genel Müdürü Kadir Çokçetin, Türkiye’nin farklı coğrafi bölgeleri, iklim özellikleri ve ekosistemleri sayesinde önemli bir biyolojik çeşitlilik barındırdığını belirtti. Çalışmada 5 bin 676 damarlı bitki, 387 kuş, 174 memeli, 32 amfibi, 146 sürüngen ve 385 kelebek türü incelendi. Değerlendirme sonuçlarına göre türlerin yaklaşık yüzde 67’sinin tehdit kategorilerinde yer aldığı belirlendi. Tehdit altındaki türlerin yüzde 22’si kritik, yüzde 14’ü tehlikede, yüzde 31’i ise hassas kategorisinde sınıflandırıldı.
TÜRLERİN KORUNMA DURUMU BİLİMSEL KRİTERLERLE BELİRLENİYOR
Çokçetin, çalışmanın uluslararası alanda kabul gören Uluslararası Doğayı Koruma Birliği (IUCN) kriterleri esas alınarak yürütüldüğünü ifade etti. Uzman ekipler tarafından gerçekleştirilen değerlendirmelerde türlerin yaşam alanları, dağılışları, popülasyon büyüklükleri ve karşı karşıya oldukları tehditler ele alındı. Bilimsel yayınlar, saha kayıtları ve müze koleksiyonlarındaki veriler de incelemelere dahil edildi. Sürecin ilk aşamasında hızlı değerlendirmeler yapılırken ikinci aşamada türlere ilişkin ayrıntılı formlar hazırlanarak sonuçlar IUCN sistemine aktarıldı. Tüm canlı gruplarına yönelik değerlendirmelerin 2028 yılı sonuna kadar tamamlanması planlanıyor.
KIRMIZI LİSTE KORUMA ÇALIŞMALARINA YOL GÖSTERECEK
Hazırlanan listenin yalnızca türlerin mevcut durumunu ortaya koymakla kalmayacağını belirten Çokçetin, elde edilen verilerin doğal alanların korunması ve yönetilmesinde önemli bir kaynak oluşturacağını kaydetti. Çalışmanın koruma önceliklerinin belirlenmesi, hassas habitatların tespit edilmesi, korunan alanların planlanması ve uluslararası raporlama süreçlerine katkı sağlaması bekleniyor. Çokçetin, "Bilimsel veriye dayalı koruma anlayışımızı daha da güçlendirerek, Türkiye’nin eşsiz biyolojik çeşitliliğini korumakla birlikte gelecek nesillere sağlıklı, dirençli ve zengin bir ekosistem bırakmak için çalışmalarımızı kararlılıkla sürdüreceğiz" ifadelerini kullandı.
300’E YAKIN UZMAN ÇALIŞMAYA KATKI SUNDU
Doğa Koruma Merkezi Yönetim Kurulu Başkanı Uğur Zeydanlı ise Türkiye’de ilk kez bütün canlı gruplarını kapsayan kapsamlı bir kırmızı liste çalışması yürütüldüğünü belirtti. Zeydanlı, "Bütün grupları kapsayan çalışma ilk defa yapıldı. 6 bin 800 türden bahsediyoruz, aslında önemli bir eksiğimizi tamamladığımızı düşünüyoruz." dedi. Bunun bir ön değerlendirme olduğunu vurgulayan Zeydanlı, her tür için ayrıntılı bilimsel dokümantasyon hazırlama çalışmalarının sürdüğünü aktardı. Türkiye’nin farklı üniversitelerinden yaklaşık 300 akademisyen ve uzmanın destek verdiği çalışmada, biyolojik çeşitliliğin korunması için kamu kurumlarının ve vatandaşların ortak sorumluluk üstlenmesi gerektiğine dikkat çekti. Zeydanlı, "Balıkçılık, ormancılık, tarımla ilgili kurumlar, enerji, maden ve sanayi kurumları hep birlikte bu konuda çaba göstermemiz, doğamızı korumak için uğraşmamız gerekiyor" diye konuştu.
