Yeni yasal düzenleme doğrultusunda Çocuk Koruma Kanunu, Sosyal Hizmetler Kanunu ve Ceza Muhakemesi Kanunu'nun çeşitli maddelerinde yer alan "suça sürüklenen" ifadesi tamamen yürürlükten kaldırılarak yerine "adli süreçteki" ibaresi getirildi. Bu kapsamda adli süreçteki bir çocuk hakkında kamu davası açılması durumunda, gerekli idari tedbirlerin vakit kaybetmeksizin alınabilmesi amacıyla durum derhal Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ile Milli Eğitim Bakanlığı’nın il veya ilçe müdürlüklerine resmi olarak bildirilecek. Ceza sorumluluğu bulunmayan adli süreçteki çocuklar için ise sosyal hizmetler, dijital risklerden korunma, kitap ve kütüphane kullanımı, çevre temizliği ile bağımlılıkla mücadele gibi alanları kapsayan "yönlendirme tedbirleri" uygulanacak. Merkezde Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, yerelde ise vali ve kaymakamlar koordinesinde yürütülecek bu tedbirlere karşı direnç gösterilmesi halinde kolluk kuvvetlerinden destek talep edilebilecek.
HAPİS CEZALARI, YAŞ SINIRLARI
Kanun kapsamında, işlediği fiil sırasında 15 yaşını doldurmuş ancak 18 yaşını tamamlamamış kişilerin alacağı cezaların alt ve üst sınırları yeniden belirlendi; buna göre ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası gerektiren suçlarda 19 yıldan 27 yıla, müebbet hapis cezası gerektiren durumlarda ise 15 yıldan 18 yıla kadar hapse hükmolunacak. Koruyucu ve destekleyici tedbir kararlarının gereklerini yerine getirmeyen ana, baba, vasi veya bakım sorumlularına, fiil başka bir suç oluştursa dahi çocuk hakimi kararıyla 3 günden 10 güne kadar tazyik hapsi verilebilecek. Diğer yandan, ateşli silahların dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı şekilde saklanması nedeniyle bir çocuk tarafından ele geçirilmesine yol açan kişiler, daha ağır bir cezayı gerektiren farklı bir suç oluşmadığı müddetçe 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası ile karşı karşıya kalacak. Ayrıca yeni dönemde, 15 yaşını doldurmamış tüm çocuklar hakkında adli süreçlerde sosyal inceleme yaptırılması zorunlu hale getirilirken, 15 yaşından büyükler için bu incelemenin yapılmama gerekçesinin kararda açıkça belirtilmesi gerekecek.
HÜKMÜN AÇIKLANMASININ GERİ BIRAKILMASI
Adli süreçteki çocuklar hakkında yapılan yargılamalar neticesinde hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) yönünde bir karar verilmesi durumunda, mahkeme tarafından belirlenen uygun yönlendirme tedbirleri denetimli serbestlik yükümlülüğü olarak hayata geçirilecek. Yasa ile getirilen önemli bir esneklik uyarınca, işlenen suç nedeniyle kamunun veya mağdurun uğradığı zararın boyutunun az olduğu durumlarda, çocuk hakkında HAGB kararı verilebilmesi için normal şartlarda aranan zararın tamamen giderilmesi koşulu zorunlu bir kriter olarak aranmayabilecek. Söz konusu fıkra kapsamında çocuklara yüklenecek olan tüm bu yükümlülükler ve denetim süreçleri, düzenlemede açıkça işaret edilen ilgili kamu kurum ve kuruluşları ile bakanlık birimleri tarafından koordineli bir şekilde takip edilerek yürütülecek.
KESİCİ ALETLERİN SATIŞINA İLİŞKİN KISITLAMALAR
Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanun kapsamı dışında kalan her türlü bıçak, kesici, delici veya bereleyici aletin resmi olarak ruhsatlandırılmış av, spor veya ilgili yönetmeliğe tabi iş yerleri haricinde satılması ve sergilenmesi tamamen yasaklanıyor. 1 Aralık 2026 tarihi itibarıyla yürürlüğe girecek olan bu düzenleme uyarınca, bahse konu aletlerin 18 yaşından küçük çocuklara satılması, çocuklar tarafından satın alınması veya taşınması engellenecek olup kurallara uymayanlara 5 bin lira, aletlerin sayı veya nitelik bakımından vahim olması durumunda ise 10 bin lira idari para cezası kesilecek. Bu kabahat durumunu öğrenmesine rağmen yetkili makamlara bildirimde bulunmayan işletme sorumlularına 5 bin lira ceza uygulanacak; söz konusu aletlerin mülkiyetinin kamuya geçirilmesine mülki amir, para cezalarına ve el koyma işlemlerine ise doğrudan kolluk görevlileri karar verecek.
