Kapadokya’nın önemli turizm noktalarından Göreme Açık Hava Müzesi girişinde meydana gelen peribacası çökmesi faciayla sonuçlandı. Olayda 3 kişi yaşamını yitirirken 5 kişi yaralandı. Aşırı yağışların tetiklediği toprak kaymasının çökmede etkili olduğu değerlendirilirken, bölgedeki doğal ve kültürel mirasın korunmasına yönelik tartışmalar yeniden gündeme geldi.
Mimar Zeynep Çöloğlu ile Kapadokya Çevre Platformu Sözcüsü Mükremin Tokmak, bölgedeki bazı peribacalarının uzun süredir risk altında olduğuna dikkat çekerek yol çalışmaları, araç trafiği ve kontrolsüz turizm faaliyetlerinin oluşturabileceği tehlikelere ilişkin uyarılarda bulundu.
ANA YOL GÜZERGAHINDAKİ PERİBACALARI RİSK ALTINDA MI?
Bölgede incelemelerde bulunan mimar Zeynep Çöloğlu, ana yol güzergâhında yıkılma riski taşıyan çok sayıda peribacası bulunduğunu belirtti. Araç trafiğinin oluşturduğu titreşimlerin kaya kütlelerini olumsuz etkileyebileceğini ifade eden Çöloğlu, riskli alanlarda kalıcı koruma önlemlerinin alınması gerektiğini vurguladı.
Çöloğlu, restorasyon amacıyla çalışma yapılan bazı peribacalarında iskele ayaklarının doğrudan kaya kütlelerinin üzerine yerleştirildiğini de aktardı. Bu tür uygulamaların koruma amacı taşımasına rağmen kayalara ek yük bindirerek tahribat riskini artırabileceğine dikkat çekti.
YOL ÇALIŞMALARI YENİDEN GÜNDEMDE
Yaşanan facianın ardından Kapadokya’da geçmişte gerçekleştirilen yol çalışmaları da yeniden tartışılmaya başlandı. Ortahisar ile Göreme arasında yürütülen yol yapım çalışmalarının, bölgedeki arkeolojik ve doğal miras üzerindeki olası etkileri daha önce gündeme gelmişti.
Söz konusu çalışmalar sırasında ağır iş makinelerinin kullanılması ve kaya dokusuna müdahale edilmesi, bazı tarihi yapıların korunmasına ilişkin endişelere neden olmuştu. Mimarlar Odası Ankara Şubesi de daha önce yaptığı açıklamalarda derin kazıların ve ağır araçların oluşturduğu titreşimlerin kaya dokusunda kırılma ve göçme riskini artırabileceği uyarısında bulunmuştu.
“FELAKETİN TEMELİNDE PLANSIZ UYGULAMALAR VAR”
Kapadokya Çevre Platformu Sözcüsü Mükremin Tokmak, çökmenin meydana geldiği alanın çevresindeki otopark düzenlemelerine, yol çalışmalarına ve yoğun insan hareketliliğine dikkat çekti.
Bölgenin tarihi manastır yapıları ve kaya oluşumları bakımından önemli bir kültürel mirasa ev sahipliği yaptığını belirten Tokmak, kontrolsüz yapılaşma ve plansız uygulamaların oluşturabileceği risklerin göz ardı edilmemesi gerektiğini savundu.
Tokmak, yağışların çökmede etkili olabileceğini ancak bölgedeki insan faaliyetlerinin ve geçmişte yapılan müdahalelerin de bilimsel açıdan incelenmesi gerektiğini ifade etti.
KAPADOKYA İÇİN KORUMA ÖNLEMLERİ ÇAĞRISI
Bölgedeki araç ve turist yoğunluğunun doğal oluşumlar üzerindeki etkilerine dikkat çeken uzmanlar ve çevre savunucuları, daha kapsamlı koruma önlemlerinin alınmasını istiyor.
Mimar Zeynep Çöloğlu, riskli kaya oluşumlarının çevresinde araç trafiğinin sınırlandırılması, ağır iş makinelerinin kontrolsüz geçişlerinin önlenmesi ve kaya yüzeylerinde aşınmaya neden olabilecek ATV turlarının denetlenmesi gerektiğini belirtti.
Mükremin Tokmak ise hassas alanlarda bilimsel titreşim ölçümlerinin yapılmasını, ziyaretçi hareketliliğinin kontrol altına alınmasını ve araçların tarihi oluşumlardan uzakta park edilmesini önerdi.
Kapadokya’da yaşanan facia, bölgenin doğal ve tarihi mirasının korunması için alınan önlemlerin yeterliliği sorusunu yeniden gündeme getirdi. Çöküşün nedenlerinin kapsamlı biçimde incelenmesi ve riskli alanların belirlenmesi, benzer olayların önlenmesi açısından önem taşıyor.
