Afyon Kocatepe Üniversitesi (AKÜ) İslam İktisadı ve Finansı Uygulama ve Araştırma Merkezi (AKİFAM) ile İslam İktisadı ve Finans Topluluğu tarafından düzenlenen “Mecelle Okumaları Akit Nazariyesine Giriş: Temel Kavramlar-1” programı, İlahiyat Fakültesi Kıraat ve Musiki Atölyesi’nde gerçekleştirildi. Programda AKÜ İlahiyat Fakültesi Araştırma Görevlisi Dr. Muhammet Selman Tüfekçioğlu, Mecelle-i Ahkam-ı Adliye’nin hazırlanış süreci, İslam hukukunda akit nazariyesinin temel kavramları ve satım akdinin hukuki şartları hakkında katılımcılara bilgi verdi.
Osmanlı Devleti’nde ticaret hayatının gelişmesiyle hukuki düzenlemelere duyulan ihtiyacın arttığını belirten Tüfekçioğlu, Mecelle’nin Hanefi fıkhının muamelata ilişkin hükümlerini sistematik ve uygulanabilir bir kanun metni haline getirmek amacıyla hazırlandığını ifade etti. Mecelle’nin Batı kanunlarının doğrudan tercümesi olmadığını vurgulayan Tüfekçioğlu, eserin Hanefi fıkhının temel kaynaklarından yararlanılarak oluşturulan önemli bir kanunlaştırma çalışması olduğunu kaydetti.
AKİT VE İNİKAD KAVRAMLARI AÇIKLANDI
Mecelle’nin 101-104. maddelerinde yer alan icap, kabul, akit ve inikad kavramlarını ele alan Tüfekçioğlu, İslam hukukunda akdin, icap ve kabulün hukuken geçerli biçimde birleşmesiyle oluştuğunu anlattı. Akit ile inikad kavramlarının birbiriyle ilişkili olmakla birlikte farklı yönleri bulunduğunu belirten Tüfekçioğlu, inikadın icap ve kabulün birleşmesiyle akdin hukuken meydana gelmesini ifade ettiğini söyledi. Akdin doğurduğu hukuki sonuçların ise satım, kira, kefalet, vekalet ve şirket gibi akit türlerine göre değişebildiğine dikkat çekti.
SATIM AKDİNİN ŞARTLARI DEĞERLENDİRİLDİ
Programda Mecelle’nin 105. maddesinde yer alan bey‘ (satım) akdi tanımı da ele alındı. Satım akdinin “malı mal ile mübadele etmek” şeklinde tanımlandığını aktaran Tüfekçioğlu, akdin hukuki niteliği, kapsamı ve geçerlilik şartları hakkında değerlendirmelerde bulundu. Satım akdinin inikad, nefaz, sıhhat ve lüzum şartları çerçevesinde incelendiğini belirten Tüfekçioğlu, bu şartların akdin kurulması, hukuki sonuç doğurması ve taraflar açısından bağlayıcı hale gelmesi bakımından önem taşıdığını ifade etti.
AKDİN GEÇERLİLİĞİNDE HANGİ ŞARTLAR ARANIYOR?
Mecelle’nin 106. maddesi kapsamında akdin kuruluş şartlarına da değinen Tüfekçioğlu; tarafların ehliyeti, icap ve kabulün uyumu, satım konusu malın mevcut ve teslim edilebilir olması, tarafların rızası ve akdin bağlayıcılığı gibi konuları açıkladı. Genel ve özel sıhhat şartlarının yanı sıra faizden kaçınma ve belirli satış türlerine özgü koşulların da satım akdinin hukuki değerlendirmesinde önem taşıdığını belirten Tüfekçioğlu, temel kavramları örneklerle anlattı. Program, katılımcıların sorularının yanıtlandığı bölümün ardından sona erdi.
